LOGO VNBET
                                                              BIỆT DỊCH KINH TẠP A-HÀM
                                                                                QUYỂN XV
298. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Vào giữa đêm, có một vị trời tên là Nhân-đà-la với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Gì không biết thọ mạng
Gì biết rõ thọ mạng?
Gì tham đắm thọ mạng
Gì trói buộc thọ mạng?
Thế Tôn nói kệ đáp:
Sắc không biết thọ mạng
Hành không rõ thọ mạng
Thân ta tham đắm thọ
Ái trói buộc thọ mạng.
Thiên tử Nhân-đà-la lại nói kệ:
Như lời Phật đã nói
 Sắc không phải thọ mạng
Tại sao cùng ý thức
Mà trở thành thân thể?
Thế Tôn nói kệ đáp:
Thức dựa Ca-la-la
Đầu tiên Ca-la-la
 Ca-la-la sanh bào
 Phôi bào sanh cục thịt
Cục thịt sanh bọc cứng

* Trang 701 *
device

Bọc sanh năm chi bào
Năm chi sanh lông, móng
Do đó sanh năm căn
Phân nam nữ khác tướng
Thay đổi mãi không dừng
Do nhân duyên như vậy
Làm gì có thọ mạng?
Vị trời nghe lời Phật dạy xong, hoan hỷ trở về cung.
299. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Vào giữa đêm, có một vị trời tên Thích ca với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Đoạn tất cả trói buộc
Lìa bỏ mọi sự việc
Nếu có dạy bảo người
Là Sa-môn bất thiện
Thế Tôn nói kệ đáp:
 Dạ-xoa, ngươi nên biết
Các loài bị khổ đau
Người trí nên thương tưởng
Thuyết pháp dạy bảo họ
Không nên từ bỏ chúng
Đọa lạc trong đường khổ
La-hán có bi trí
Cứu độ không lỗi lầm.
Vị trời Thích-ca nghe lời Phật dạy xong, hoan hỷ đảnh lễ trở về cung.

* Trang 702 *
device

300. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Trưởng giả Tối Thắng với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Thường học kệ toàn thiện
Thân cận kính Sa-môn
Luôn thích nơi không, tịnh
Giữ các căn tịch tĩnh.
Thế Tôn nói kệ đáp:
Thường học kệ toàn thiện
 Thân cận kính Sa-môn
Luôn thích nơi không, tịch
Tâm ý luôn định tĩnh.
Vị trời Trưởng giả Tối Thắng nghe lời Phật dạy xong, hoan hỷ đảnh lễ trở về Thiên cung.
301. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Thi-tỳ với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Nên sống chung với ai
Nên hòa hợp với ai
Với ai được chánh pháp
Kết quả thắng không lỗi?
Thế Tôn nói kệ:
Nên sống cùng Hiền thánh
Cùng Hiền thánh hòa hợp

* Trang 703 *
device

Chánh pháp hỏi bậc hiền
 Kết quả thắng không lỗi.
Vị trời Thi-tỳ nghe lời Phật dạy xong, hoan hỷ đảnh lễ trở về cung.
302. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên là Nguyệt Tự Tại, với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Tu thiền đến tận cùng
Ăn cỏ, tránh gà, nai
Thành tựu vui từ bỏ
 Đạt đến nơi Tứ thiền.
Thế Tôn nói kệ đáp:
Ai tuy tu thiền kia
Vẫn trong lưới sanh tử
Ai đầy đủ chánh niệm
Độc cư tâm an định
Thoát ra ngoài sanh tử
Như chim khỏi lưới săn.
Vị trời Nguyệt Tự Tại nghe lời Phật dạy xong, hoan hỷ đảnh lễ, trở về Thiên cung.
303. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên là Tỳ-nữu với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

* Trang 704 *
device

Những người thân cận Phật
Ai cũng đều hoan hỷ
Làm sao hết mọi người
Vui nơi giáo pháp Ngài
Để cho người tu học
Đạt được không phóng dật.
Thế Tôn nói kệ:
Giáo pháp thiện thuyết này
Biết đúng không phóng dật
Thì tự tại giữa ma
Ma chẳng làm gì được.
Thiên tử Tỳ-nữu nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.
304. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Bát-xà-la với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Tại gia nhiều việc trói
Xuất gia rất cao rộng
Mâu-ni nhờ tinh tấn
Thiền định giác hoàn toàn
Mà hoát nhiên đại ngộ
Trí tuệ lớn hiển bày.
Thế Tôn nói kệ đáp:
Tuy sống giữa sự việc
Vẫn có thể đắc pháp
Người đầy đủ niệm lực
Do thường chuyên tinh định
Chỉ có người minh trí
Chứng đắc pháp Niết-bàn.

* Trang 705 *
device

Thiên tử Bát-xà-la nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.
305. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên là Tu-thi-ma, cùng với năm trăm thân quyến, đến gặp Đức Phật, lạy sát chân Ngài, ngồi qua một bên.
Khi ấy Đức Thế Tôn bảo Tôn giả A-nan:
–Trên đời, người nào có thể khen ngợi đúng, thì nên nói thế này: “Tỳ-kheo Xá-lợi-phất trì giới, hiểu biết rộng, ít dục, biết đủ, thích sống nơi yên tịnh, siêng năng tu tập thiền định, có sức chánh niệm lớn, thành tựu trí tuệ, trí tuệ nhanh nhạy, sắc bén, biết rõ sự xuất ly, hiểu rõ Đạo đế, đầy đủ thật trí”.
Tôn giả A-nan bạch Phật:
–Thưa Thế Tôn, đúng như Ngài dạy, nếu khen ngợi đúng, thì nên nói thế này: “Tỳ-kheo Xá-lợi-phất trì giới, đa văn đệ nhất… cho đến thành tựu thật trí”.
Khi các thiên tử nghe Đức Như Lai cùng Tôn giả A-nan tán thán Trưởng lão Xá-lợi-phất, thì dung mạo của chư Thiên trở nên xinh đẹp, hào quang trên thân rực rỡ hơn bình thường, chiếu sáng cả khu Kỳ viên.
Sau khi dung mạo, uy quang, chuyển thành rực rỡ, vị trời Tu-thi-ma chắp tay hướng Phật, nói kệ:
Xá-lợi-phất đa văn
Mọi người xưng Đại trí
Trì giới khéo điều thuận
Được Thế Tôn tán thán.
Thế Tôn nói kệ:
Xá-lợi-phất đa văn
Xứng đáng là Đại trí
Trì giới khéo điều thuận
Được Thế Tôn tán than

* Trang 706 *
device

Đắc Vô sanh tịch diệt
Phá ma, thân cuối cùng.
Tu-thi-ma nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.
306. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Xích Mã với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, hỏi:
–Ở nơi nào không có sanh, già, chết; nơi không còn chấm dứt hay phát sanh, chỗ tận cùng của chúng sanh; có thể biết được biên giới ấy không?
Thế Tôn bảo thiên tử Xích Mã:
–Đã không còn sanh, già, chết thì không còn chấm dứt hay phát sanh, không có người đi đến biên giới ấy, cũng không có thể đi đến nơi tận cùng của biên giới ấy.
Thiên tử Xích Mã bạch Phật:
–Thưa Thế Tôn, lời Thế Tôn dạy: “Đã không sanh, già, chết… cho tới không thể đến nơi biên giới của nó”, thật hy hữu, toàn thiện. Tại sao? Nhớ lại thời quá khứ, con từng là vị Tiên tên Xích Mã, đoạn trừ mọi trói buộc của dục, đắc năm thần thông thế tục, thần lực quảng đại, mau lẹ hơn cả nhật nguyệt, đưa chân một bước là có thể qua biển lớn. Con suy nghĩ: “Nay ta có thần lực quảng đại, mau lẹ như vậy, ta nên đi đến biên giới tận cùng của chúng sanh”. Khi ấy, tâm chí con chỉ muốn đến nơi tận cùng của chúng sanh, nên ý tưởng bồn chồn không yên, chỉ trừ lúc rửa tay ăn uống và đại tiểu tiện, trong cả trăm năm cũng không đến được biên giới tận cùng của chúng sanh, rồi qua đời. Thế nên biết Như Lai dạy rất đúng về nơi không sanh, già, chết; nơi không còn phát sanh hay chấm dứt. Muốn đến nơi ấy để biết biên giới của nó thì không thể được.
Phật bảo thiên tử Xích Mã:
–Đúng vậy! Đúng vậy! Nếu có biên giới của chúng sanh không

* Trang 707 *
device

 sanh, già, chết, không phát sanh, không chấm dứt thì không đúng. Nếu muốn biết điều ấy, thì biên giới của chúng sanh, chính là Niết-bàn. Ai chấm dứt biên giới khổ thì gọi là đến được biên giới của chúng sanh.
Thế Tôn nói kệ:
Tuy thật có thần lực
Trọn không thể đến được
Tận biên giới chúng sanh
Nếu không đến biên giới
Làm sao chấm dứt khổ?
 Thế nên Ta, Mâu-ni
Biết hoàn toàn thế gian
Chỉ có bậc Thắng trí
Hiểu rõ hết biên giới
Phạm hạnh đã lập xong
Biết rõ bờ chúng sanh
 Vượt sang bờ giải thoát.
Thiên tử Xích Mã nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.
307. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại rừng trúc Ca-lan-đà, thuộc thành Vương xá.
Bấy giờ có sáu thiên tử, trước kia là môn đệ của lục sư ngoại đạo. Một tên là Nan Thắng, hai là Tự Tại, ba là Hiển Hiện, bốn là Quyết Thắng, năm là Thời Khởi, sáu là Khinh Lộng.
Vào giữa đêm, sáu vị thiên tử ấy với hào quang rực rỡ khác thường chiếu sáng cả khu Trúc lâm, đều đến gặp Phật, ngồi qua một bên.
Nan Thắng nói kệ:
Tỳ-kheo thật đáng chê
Luôn luôn tự cấm chế
Ai thấy nghe họ sống
Người ấy rời các ác.

* Trang 708 *
device

Thiên tử Tự Tại nói kệ:
Khổ hạnh thật đáng chê
Ngăn cấm tự thân mình
Đoạn ác khẩu giận cãi
Khổ vui đồng Thế Tôn
Nơi bậc Chủ của pháp
Không tạo các điều ác.
Thiên tử Hiển Hiện nói kệ:
Chặt chém gây thương hại
Hay tế lửa nhiều cách
Đều không quả thiện ác
Ca-diếp nói như vậy.
Thiên tử Quyết Thắng nói kệ:
Ni-càn-nhã-đề Tử
Thường dạy như thế này
Ngày đêm tu khổ hạnh
 Trừ bỏ nói dối trá
Đã gần bậc La-hán
 Dự vào chỗ Thế Tôn.
Thế Tôn nói kệ đáp:
Từ nay gọi các ngươi
 Dù một hay đông người
Ta xem đều thúi mục
Đồng như là thây chết
Làm sao đặt chó hoang
 Ngang vua sư tử được
Ngươi tôn đám lõa hình
Rất ác ưa nói dối
Như các ngoại đạo ấy
 Họ rất xa La-hán
Lại có thiên tử nói kệ:
Kẻ thực hành khổ hạnh
Rất đáng chê, hủy báng

* Trang 709 *
device

Tuy sống nơi yên tịnh
 Uổng công làm việc khổ
Mong Ngài giúp đỡ họ
 Dạy bảo hướng dẫn họ
Sanh lên cõi Sắc giới
 Sống vui nơi cõi Phạm.
Thế Tôn nói kệ:
Sắc giới trong thế giới
 Nơi này và chỗ khác
Cùng tại giữa hư không
 Có ánh sáng rất lớn
Tất cả cảnh giới ấy
Đều rớt trong bẫy ma
Ví như người bắt cá
Dùng lưới tóm bầy cá.
Lại có vị trời nói kệ:
Nói lỗi hữu và dục
Các ác do huyễn si
Đều đoạn trừ tất cả
Tán thán dứt dục buộc
Phải đến lễ vị ấy
Cúng dường và khen ngợi
Vì sao làm như vậy?
Vị ấy là Thế Tôn.
Có vị trời lại nói kệ:
Nói lỗi hữu và sân
Các ác do huyễn si
Đã đoạn trừ tất cả
Tán thán diệt sân buộc
Phải đến lễ vị ấy
Cúng dường và khen ngợi
Vì sao làm như vậy?
Vị ấy là Thế Tôn.

* Trang 710 *
device

Một vị thiên lại nói kệ:
Nói lỗi hữu và si
Các ác do huyễn si
Đã đoạn trừ tất cả
Tán thán người đoạn si
Một vị thiên nói kệ:
Nói lỗi hữu, kiêu mạn
Các ác do huyễn mạn
Đã đoạn trừ tất cả
Tán thán dứt kiêu mạn.
Một vị thiên nói kệ:
 Nói lỗi hữu, các kiến
Các ác do huyễn kiến
Đã đoạn trừ tất cả
Tán thán trừ các kiến.
Một vị trời nói kệ:
Nói lỗi hữu, chấp ái
Các ác do huyễn ái
Đã đoạn trừ tất cả
Tán thán người đoạn ái.
Một vị trời nói kệ:
Các núi ở Vương xá
Tỳ-phú-la lớn nhất
Các núi trên quả đất
 Tuyết sơn vĩ đại nhất
Thế giới ở bốn phương
Trên dưới và bốn hướng
Với Trời, Người trong đó
Như Lai là tối tôn.
Chư Thiên nghe lời Phật dạy, đều nói kệ khen, hoan hỷ tán thán và trở về Thiên cung.

* Trang 711 *
device

Kệ tóm lược:
Nhân-đà-la hỏi tuổi
Đoạn tất cả kết phược
Nói Trưởng giả thiện xưng
Thi-tỳ hỏi sống chung
Rất nhanh hỏi biên giới
Bà-hầu hỏi vui lớn
Đại hỷ Tỳ-nữu hỏi
Bát-xà-la kiến trì
Tu ma hỏi thứ nhất
Ngoại đạo hỏi các kiến.
308. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Ma-khư với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Giết ai, được ngủ yên
Hại ai, không còn buồn
Diệt trừ một pháp gì
Được bậc Thánh khen ngợi?
Thế Tôn nói kệ:
Giết sân, ngủ yên ổn
Hại sân, không còn buồn
Gốc độc của sân hận
Giả người thân, hại người
Diệt sạch một pháp này
Được Hiền thánh khen ngợi.
Ma-khư nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.

* Trang 712 *
device

309. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Di-khư với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Làm sao được chói sáng
Rực rỡ giữa thế gian
Bậc nào là Vô thượng
 Chiếu sáng rực hơn hết
Nghĩa thâm diệu như vậy
 Xin Phật dạy cho con!
Thế Tôn nói kệ đáp:
Các vật trong thế gian
Có ba loại chiếu sáng
Ba loại sáng ấy là
Mặt trăng, mặt trời, lửa.
Thường trong ngày và đêm
Chiếu sáng khắp mọi nơi
Trên trời đến nhân gian
Chỉ Phật sáng hơn hết.
Thiên tử Di-Khư nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.
310. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Đàm-ma-thi với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Hiện nay Bà-la-môn
Đã đoạn ba dục hữu

* Trang 713 *
device

Không còn mong các hữu
Cuối cùng làm gì nữa.
Thế Tôn nói kệ:
Bà-la-môn không còn
Nghĩ làm việc gì nữa
Lội nước chân chạm đáy
Đến tận bờ bên kia
Nếu chân không chạm đáy
Không thể đến bờ kia.
Tay chân đều vận động
Mới là đang làm việc.
Lấy việc này ví dụ
Làm sáng nghĩa không làm.
Này Đàm-ma, nên biết
Đã sạch hết các lậu
Ở đời sống cuối cùng
Lỗi các hữu, ái, dục
Đều đoạn trừ tất cả
Vượt qua biển tử sanh.
Thiên tử Đàm-ma nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.
311. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Đa-la-kiện-đà với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Đoạn trừ bao nhiêu pháp
Dứt bỏ bao nhiêu pháp
Tiến tu bao nhiêu pháp
Tỳ-kheo đắc mấy pháp

* Trang 714 *
device

Tu tập trừ mấy pháp
Vượt qua khỏi dòng thác?
Thế Tôn nói kệ đáp:
Trừ năm dục thủ ấm
Lìa bỏ năm buộc, che
Tinh tấn tu năm căn
Thành tựu ngũ phần thân
Tỳ-kheo làm như vậy
 Vượt qua biển sanh tử.
Thiên tử Đa-la-kiện-đà nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, trở về Thiên cung.
312. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Ca-mặc với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, bạch Thế Tôn:
–Thế nào là khó làm được việc khó làm?
Thế Tôn nói kệ đáp:
Khó làm người có học
Đầy đủ giới và định
Thoát mọi sự buộc ràng
Điềm tịnh mà an lạc.
Thiên tử Ca-mặc thưa Thế Tôn:
–Đúng như lời Ngài dạy, yên tịnh rất là khó.
Thế Tôn nói kệ đáp:
Hiện nay này Ca-mặc
Khó được mà muốn được
Ngày đêm tu định ý
Tất an ổn tịnh mặc.
Ca-mặc bạch Phật:
–Tâm ý thật khó định.

* Trang 715 *
device

Thế Tôn nói kệ:
Định giữ tâm loạn động
Giữ vững tâm khó trụ
Phá hủy hết lưới chết
Chứng đắc được thánh trí.
Ca-mặc lại bạch Phật:
–Đường quá hiểm trở làm sao vượt qua?
Phật nói kệ đáp:
Kẻ phàm tất đọa hiểm
Đọa rồi chẳng biết ra
Hiền thánh qua đường hiểm
 An ổn thoát đi ra.
Ca-mặc nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, trở về Thiên cung.
313. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Ca-mặc với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Tham dục và sân hận
Lấy gì làm căn bản
Vui không vui sợ hãi
Vì sao có như vậy
Bé con ôm vú mẹ
Tình ý từ đâu sanh?
Thế Tôn nói kệ:
Từ ái sanh tâm ta
Như cây Ni-câu-đà
Rễ sanh ra từ đất
Lại đi sâu vào đất
Bò đi khắp mọi nơi

* Trang 716 *
device

Ái đắm sanh từ dục
Cũng như dây ma lâu
Quấn phủ lên cây rừng
Nếu biết gốc của nó
Dạ-xoa nên chặt bỏ
Thì vượt biển tử sanh
Qua rồi không thọ khổ.
Thiên tử Ca-mặc nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, trở về Thiên cung.
314. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Chiên-đàn với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Con hỏi Đức Cù-đàm
Đại trí tuệ thù thắng
Trừ khử các chướng ngại
Thấy biết hết tất cả:
Phải dừng ở chỗ nào
Tu tập giáo pháp gì
Không còn sợ, đời sau
Được quả báo toàn thiện?
Thế Tôn nói kệ:
Trừ bỏ ý, ác ngôn
Thân không làm điều ác
Dù sống ở gia đình
Bố thí như nước chảy
Tín tâm thường thọ giới
Chánh niệm, cho tài sản
Chư Thiên đến ở chung
Tu học các pháp trên

* Trang 717 *
device

Ai thân tâm chuyên cần
Không sợ gì đời sau.
Thiên tử Chiên-đàn nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ trở về Thiên cung.
315. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Chiên-đàn với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:
Làm sao vượt dòng thác
Ngày đêm luôn tinh tấn
Trong dòng cuồng lưu này
Sóng lớn rất dữ dội
Không có nơi bám vịn
Chẳng có chỗ đặt chân
Giữa dòng dữ sâu mạnh
Ai không bị cuốn chìm?
Thế Tôn nói kệ đáp:
Hộ trì giới trọn vẹn
Tâm định đầy trí tuệ
Chánh niệm quán thân tâm
Thì vượt sự khó vượt
Trừ khử những dục tưởng
Vượt qua dòng kết sử
Chấm dứt nghiệp khát ái
 Không bị đắm giữa dòng.
Thiên tử Chiên-đàn nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ trở về Thiên cung.

* Trang 718 *
device

316. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Ca-diếp với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, bạch Phật:
–Thưa Tỳ-kheo, con muốn nói về điều thắng lợi của Tỳ-kheo.
Phật bảo Ca-diếp:
–Cho phép ngươi nói!
Ca-diếp nói kệ:
Tỳ-kheo luôn chánh niệm
Tâm hoàn toàn giải thoát
Các dục và mong cầu.
Đạt đến nơi vô cấu
Biết rõ trong thế gian
Hữu cấu và vô cấu
Xả ly tất cả hữu
Không còn chứa sở hữu.
Nên gọi là Tỳ-kheo
Có công đức thù thắng.
Thiên tử Ca-diếp nói kệ này xong, hoan hỷ đảnh lễ trở về Thiên cung.
317. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Có một vị trời tên Ca-diếp với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, bạch Phật:
–Thưa Đại đức Tỳ-kheo, con muốn nói về công đức của Tỳ-kheo.
Phật dạy:
 –Này Ca-diếp, hãy nói tùy ý.
Ca-diếp liền nói kệ:

* Trang 719 *
device

Tỳ-kheo đủ chánh niệm
Tâm thiện xảo giải thoát
Nguyện cầu đắc Niết-bàn
Đã biết rõ thế gian
Về hữu và phi hữu
Biết rõ các pháp không
Đây gọi là Tỳ-kheo
Thoát hữu, chứng Niết-bàn.
Thiên tử Ca-diếp nói kệ này xong, hoan hỷ đảnh lễ, trở về Thiên cung.
Kệ tóm lược:
Ma-khư hỏi sự hại
Di-khư hỏi chiếu sáng
Đàm-ma tụng nên làm
Đa-la thưa sở đoản
Cực nan và phục tàng
Ca-mặc quyết hai nghi
Thật trí và vượt lưu
Lời nói của Chiên-đàn
Vô cấu hữu, phi hữu
Hai bài Ca-diếp nói.
318. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật du hóa ở nước Ma-kiệt-đà, muốn đến cung điện của Dạ-xoa Quật-mặc.
Dạ-xoa Quật-mặc đến gặp Đức Phật, đảnh lễ, ngồi qua một bên, bạch Phật:
–Thưa Thế Tôn, cầu mong Như Lai và chúng Tỳ-kheo ở lại trong cung điện của con.
Thế Tôn im lặng nhận lời.
Dạ-xoa Quật-mặc muốn sắp đặt, bày biện chỗ ở của Phật và chúng Tăng, liền hóa ra năm trăm cung điện với đầy đủ giường tòa nằm; lại hóa ra năm trăm lò lửa cháy rực rỡ, nhưng không có khói,

* Trang 720 *
device

thỉnh Đức Phật ở phòng trên trong cung, năm trăm Tỳ-kheo tùy theo thứ tự ở các phòng.
Sau khi Đức Như Lai vào phòng, an tọa, Dạ-xoa Quật-mặc đứng một bên, nói kệ:
Được chánh niệm là vui
Thường chánh niệm cũng vui.
Chánh niệm thường không quên
Chánh niệm được ngủ yên
Chánh niệm vui bậc Hiền
Không hại, không đánh đập.
Không thắng cũng không thua
 Với tất cả chúng sanh
Đem lòng Từ thương khắp
Không bao giờ oán ghét
Đây chính là vui lớn
 Không vui nào qua được.
Dạ-xoa Quật-mặc nói kệ ấy xong, hoan hỷ đảnh lễ, trở về cung.
319. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở Bạch sơn, với Tôn giả Tượng Hộ là thị giả.
Vào đêm nọ, Thế Tôn đang đi kinh hành dưới mưa lâm râm, sấm chớp sáng lòa. Khi ấy trời Đế Thích hóa ra tòa nhà bằng lưu ly báu che bên trên Đức Phật. Sau khi biến hóa, Đế Thích đến nơi đảnh lễ sát dưới chân Phật. Đức Như Lai vẫn tiếp tục kinh hành.
Thời đó, dân chúng nước ấy, khi trẻ con khóc không nín, thường đem quỷ Bạc-câu-la ra dọa. Theo thường pháp của chư Phật, thầy chưa vào phòng, đệ tử không được vào phòng nghỉ trước.
Tôn giả Tượng Hộ suy nghĩ: “Đêm nay đã khuya, nhưng Thế Tôn chưa nghỉ, ta nên giả làm quỷ Bạc-câu-la gây sự sợ hãi để Ngài đi nghỉ”.
Sau khi suy nghĩ, Tượng Hộ mang dụng cụ giả quỷ, đến đầu đường kinh hành, nói với Phật:
–Sa-môn! Sa-môn! Quỷ Bạc-câu-la đến.

* Trang 721 *
device

Thế Tôn bảo Tượng Hộ:
–Ngươi quá ngu si, nên đem quỷ Bạc-câu-la để dọa Ta. Chẳng lẽ ngươi không biết là Như Lai đã đoạn trừ hết mọi kinh hãi từ lâu, không còn sợ gì nữa hay sao?
Thích Đề-hoàn Nhân thấy sự việc ấy xong, bạch Phật:
–Thưa Thế Tôn, trong Phật pháp cũng có những người xuất gia như vậy sao?!
 Phật bảo Thiên đế:
–Này Kiều-thi-ca, tộc họ của Cù-đàm rất rộng rãi, dung nạp rất nhiều hạng, loại. Người như vậy, không bao lâu cũng sẽ đắc pháp thanh tịnh.
Thế Tôn nói kệ:
Ai với pháp của mình
Đủ hạnh Bà-la-môn
Đến được bờ bên kia
Hết các kết hữu lậu.
Ai với pháp của mình
Đủ hạnh Bà-la-môn
Gọi là đến bờ kia
Quán các thọ diệt hết.
Ai với pháp của mình
Đủ hạnh Bà-la-môn
Đến được bờ bên kia
Quán diệt tận của nhân.
Ai với pháp của mình
Đủ hạnh Bà-la-môn
Đến được bờ bên kia
Quán tịch diệt kết sử.
Ai với pháp của mình
Đủ hạnh Bà-la-môn
Đến được bờ bên kia
Quán sanh, lão, bệnh, tử.
Ai với pháp của mình
Đủ hạnh Bà-la-môn
Đến được bờ bên kia

* Trang 722 *
device

Vượt khỏi Tỳ-xá xà
Và bờ Bạc-câu-la.
Đế Thích nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.
320.
Một thời, Tôn giả A-na-luật theo Phật du hóa, đến cung Quỷ tử mẫu, nước Ma-kiệt-đà.
Khi ấy Tôn giả A-na-luật dậy sớm vào giữa đêm, thân ngồi ngay thẳng, tụng kệ Pháp cú và kệ Đại đức Ba-la-diên, lại lớn tiếng đọc tụng ý nghĩa về Tu-đa-la…
Bấy giờ đứa con nhỏ thân yêu của Quỷ tử mẫu tên là Tân-già-la khóc lóc rơi nước mắt, Quỷ tử mẫu vỗ về con nói:
–Đạo nhân tụng kinh, con đừng khóc.
Và đọc kệ:
Tân-già-la ơi! Hãy nín đi
Lắng nghe đạo nhân tụng Pháp cú
Nghe kệ này rồi bỏ phá giới
Được sự thanh tịnh giữ giới cấm
Này Tân-già-la, hãy nín đi
Lắng nghe đạo nhân tụng Pháp cú
Nghe kệ này rồi, không sát sanh
Tân-già-la ơi! Hãy nín đi
 Lắng nghe đạo nhân tụng Pháp cú
Nghe kệ này rồi, nói lời thật
 Tân-già-la ơi! Hãy nín đi
Lắng nghe đạo nhân tụng pháp cú
Nghe kệ này rồi, thoát thai quỷ
Thế nên con hãy nín đi con.
321. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở cung điện của Dạ-xoa mẫu Phú-na-bà-tu, nước Ma-kiệt-đề.

* Trang 723 *
device

Vào đêm ấy, Đức Phật ở lại trong cung của Dạ-xoa. Bà-tu, con trai của Dạ-xoa và em gái là Ưu-hằng-la, vào ban đêm kêu khóc. Dạ-xoa mẹ vỗ về hai con đừng khóc nữa, nói kệ:
Phú-na-bà-tu
Và Ưu-hằng-la
Này các con ơi,
Đừng có khóc nữa
Đức Phật Thế Hùng
Giảng dạy giáo pháp
Làm ta được nghe
 Cha mẹ không thể
Làm cho thoát khổ
Chỉ có Thế Tôn
Thuyết pháp thiện xảo
Khiến cho người nghe
Hết hẳn các khổ
Tất cả chúng sanh
Trôi trong dòng dục
Chìm muốn nghe pháp
 Đoạn dòng dục ấy
Thế nên các con!
Phú-na-bà-tu
Và Ưu-hằng-la
 Hãy nên im lặng.
Phú-na-bà-tu nói kệ:
Con nghe lời mẹ dạy
Không gây tiếng ồn nữa
Tiểu muội Ưu-hằng-la
Em cũng hãy nín đi
Lắng nghe Sa-môn kia
Thuyết giáo pháp vi diệu
Phật ở Ma-kiệt-đề
Tối thượng trong loài người

* Trang 724 *
device

Vì khắp cả chúng sanh
Diễn thuyết pháp diệt khổ
Giảng khổ và khổ tập
 Chỉ con đường thoát khổ
Là tám đường Hiền thánh
An ổn đến Niết-bàn
Lành thay! Được lắng nghe
Giáo pháp Sa-môn giảng.
Dạ-xoa mẫu nói kệ:
Con là người hiểu biết
Lời nói hợp ý ta
Con khen Ngài thật hay
Đạo sư của thế gian
Nhờ các con im lặng
Nên ta thấy Tứ đế
Sau này Ưu-hằng-la
Cũng sẽ thấy Tứ đế.
322. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật du hóa ở nước Ma-kiệt-đề, đi đến cung điện của Dạ-xoa Ma-ni-hành.
Khi ấy Dạ-xoa Ma-ni-hành cùng các Dạ-xoa, không ở trong cung mình mà tập hợp ở nơi khác. Có một nữ nhân mang hoa thơm đẹp và rượu ngon đến trong cung của Dạ-xoa ấy.
Đức Thế Tôn đang ngồi trong cung của Dạ-xoa, các căn tịch định.
Cô gái ấy thấy Như Lai đang ngồi trong cung, sắc diệu hòa nhã, ý chí trong sáng, các căn tịch định, tâm điều phục hoàn toàn, như lầu bằng vàng. Thấy việc đó rồi, bèn suy nghĩ: “Hiện nay ta đang muốn được gặp Dạ-xoa Ma-ni-hành”, cô gái bèn đến trước Phật, lạy sát chân Ngài và nói kệ:
Ngài thật đáng cúng dường
Xin cho tôi điều nguyện

* Trang 725 *
device

Khiến tôi được hiền thiện
Người ở Ma-kiệt-đề
Đều mong cầu nơi Ngài
Ngài thường đáp ứng cả
Ban phúc và cứu hộ
Xin Ngài thỏa nguyện tôi
Được an lạc hiện tại
Đời sau sanh cõi trời.
Thế Tôn nói kệ:
Nàng cần phải cẩn thận
Không phóng dật kiêu mạn
Thường phải thích tín giới
Phải tự cứu lấy mình.
Cầu thỉnh Ma-ni-hành
Ông ta làm gì được!
Nếu ngươi chẳng tự tu
Nghiệp thiện để sanh thiên.
Cô gái nghe kệ xong, suy nghĩ: “Vị này chẳng phải là Dạ-xoa Ma-ni-hành, chính là Sa-môn Cù-đàm.”
Nàng liền đem hoa thơm và bình rượu để qua một bên, đảnh lễ sát chân Phật, chắp tay hướng về Phật nói kệ:
Làm sao hiện tại được
An vui, chết sanh thiên?
Hướng đến sự việc gì
Thường thọ hưởng an lạc
Phải làm hạnh nghiệp gì
Nay con hỏi Cù-đàm
Làm sao hiện tại lạc
Qua đời được sanh thiên?
Thế Tôn nói kệ:
Bố thí, giữ các căn
Thường được sanh an lạc
Chánh kiến sống hiền thiện
 Thân cận với Sa-môn

* Trang 726 *
device

Nuôi sống bằng chánh mạng
Cần gì cầu sanh thiên
Trong Tam thập tam thiên
Là nơi lưới đau khổ
Nàng trừ hết dục ái
Chí tâm nghe Ta dạy
Ta sẽ giảng cho nàng
Về pháp không trần cấu
Này các chúng Dạ-xoa
Lành thay nghe Cam lộ!
  Bấy giờ Thế Tôn liền vì vị ấy thuyết pháp, đem lại lợi ích hoan hỷ, như pháp của chư Phật, thuyết về bố thí, trì giới, sanh thiên, dục là bất tịnh, giải thoát là quan trọng. Khi Đức Phật biết tâm chí của người nghe đã điều thuận, nên giảng dạy về bốn Thánh đế: Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
  Cô gái ấy tâm ý thông minh, nghe pháp liền tin hiểu, như tấm vải trắng dễ nhuộm màu, ngay tại chỗ ngồi thấy được pháp Tứ đế, biết pháp, chứng pháp, thấu triệt đạo pháp, không còn nghi ngờ, vượt bờ nghi đến bờ kia không còn lệ thuộc người khác. Nàng đứng lên lễ Phật, thưa:
–Thế Tôn, con đã được thoát! Con đã được thoát! Trọn đời con xin quy y Tam bảo, thành tựu không sát sanh.
Cô gái ấy nghe pháp hoan hỷ, đảnh lễ từ giã.
323. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật du hóa ở nước Ma-kiệt-đà, đến cung điện Dạ-xoa Tiễn Mao, nghỉ qua đêm. Khi ấy Dạ-xoa Tiễn Mao và các Dạ-xoa kia đi tụ hội ở nơi khác, không có trong cung.
Lúc ấy có bạn của Tiễn Mao tên là Viêm. Dạ-xoa Viêm thấy Phật ở trong nhà của Tiễn Mao, nên đến bảo với Tiễn Mao:
–Bạn được lợi lớn! Đức Như Lai Chí Chân Chánh Đẳng Giác đang nghỉ đêm trong cung của bạn.
Dạ-xoa Tiễn Mao nói:
–Vì sao vị ấy nghỉ đêm trong cung của tôi như thế?

* Trang 727 *
device

Dạ-xoa Viêm nói:
–Vị ấy tuy là loài người nhưng thật là Bậc Như Lai Chí Chân Chánh Đẳng Chánh Giác.
Tiễn Mao nói:
–Ta hãy về cung thì phân biệt rõ có phải là Đức Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác hay không?
Sau khi tụ hội, Dạ-xoa Tiễn Mao trở về cung mình, lấy thân mình chạm vào thân Phật. Thân Phật liền chuyển ra xa.
Dạ-xoa hỏi:
–Này Sa-môn, Ngài đang sợ phải không?
Phật nói:
–Ta không sợ sự xúc chạm quá hung tợn của ngươi.
Tiễn Mao nói:
–Này Sa-môn, ta vấn nạn, nếu ông giải thích được thì tốt đẹp vô cùng; nếu không đáp, ta sẽ phá tim ông, làm cho máu nóng trào ra mặt, lại bẻ hai giò ông ném đến bờ sông Bà-kỳ.
Phật bảo:
–Ta không thấy trong thế gian này dù là Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-la-môn nào có khả năng làm cho tâm ý Ta điên đảo, phá được tim Ta làm máu trào ra miệng, bẻ giò Ta ném đến tận bờ sông Bà-kỳ.
Tiễn Mao nói kệ:
Tham dục, sân hận
Lấy gì làm gốc
Thế nào gọi là
Vui và không vui
Sợ hãi lông dựng
Vị ý giác kia
Trụ ở nơi nào
Trẻ con còn nhỏ
Làm sao biết được
Nắm đúng vú mẹ?
Thế Tôn nói kệ đáp:
Ái do chấp ngã sanh
Như cây Ni-câu-đà

* Trang 728 *
device

Dục ái theo ngã chấp
Như cây Ma-lâu-đa
Quấn chặt cây Ni-câu
Dạ-xoa cần phải biết
Ai biết được gốc rễ
Thời vứt bỏ được hết
Những gốc rễ như vậy
 Vượt qua biển sanh tử
Qua dòng chảy dữ Hữu
Không còn thọ đời sau.
Dạ-xoa Tiễn Mao nghe lời Phật dạy, tâm mở ý thông, hoan hỷ vui mừng thọ ba quy y.
324. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.
Ưu-bà-di nọ có một con trai thọ trì tám giới nhưng lại phạm; vì phạm giới nên bị quỷ làm cho điên cuồng. Ưu-bà-di nói kệ:
Ngày mười bốn, mười lăm
Và mồng tám trong tháng
Tháng thần túc Như Lai
Thanh tịnh giữ tám giới
Tu hành không khuyết giảm
Quỷ thần không gây rối
Tôi nghe sự việc này
Từ các vị La-hán.
Khi ấy có Dạ-xoa nói kệ:
Ngày mười bốn, mười lăm
 Và mồng tám trong tháng
Ngày trai tháng thần túc
Trì giới không hủy khuyết
Thọ đủ tám trai giới
 Quỷ thần không quấy nhiễu

* Trang 729 *
device

Ngươi từ A-la-hán
Nghe điều này thật đúng
Ta sẽ thả con ngươi.
Dạ-xoa lại nói:
Phá giới, bị quỷ phá
Ai có hủy phạm giới
Hiện tại quỷ thần hại
Vị lai nhận quả ác
Thọ giới như cầm dao
Chậm nhanh đều bị thương
Người trí cầm cho giỏi
Vừa phải không bị hại
Không trì pháp Sa-môn
Sau thọ khổ địa ngục
Như cầm dao ở lưỡi
Tất bị họa đứt tay
Khéo cầm không bị thương
Thường giữ pháp Sa-môn
Sau tất đến Niết-bàn
Dạ-xoa bắt trẻ rồi
Bắt rồi lại thả ra.
Khi ấy Ưu-bà-di bảo với con mình:
Con hãy nghe lời ta
Lời Dạ-xoa đã nói
Có các nghiệp chậm chạp
Phạm hạnh không thanh tịnh
Tà mạng và dối trá
Thì không thành quả lớn
Cũng như cầm dao ngược
Tất bị thương đứt tay
Khéo giữ pháp Sa-môn
Sau tất gần Niết-bàn
Như người khéo cầm dao
Không làm đứt tay mình.
Sau khi vị Ưu-bà-di giảng thuyết các pháp cho con xong, người

* Trang 730 *
device

con liền sanh tâm nhàm chán, cầu xin xuất gia, cạo bỏ râu tóc, mặc pháp phục. Người này xuất gia khi tuổi nhỏ nên không ưa thích pháp xuất gia lắm; vì vậy lại trở về nhà.
Vị Ưu-bà-di thấy con trở về, nên đưa tay kêu to và nói kệ:
Nhà đã bị cháy
Lửa khói ùn khắp
Dọn đồ vật ra
Tại sao mang lại
Đem vào trong lửa
Nhà đã cháy rực
Khói lửa mịt mù
Vì sao chạy vào.
Muốn bị lửa đốt?
Người con nói kệ:
Người đời khi bị chết
Tất kể lể khóc than
Hiện tại không thấy chết
Mà lại kêu gào khóc
Nay mẹ vì sao lại
Khóc lóc như ngạ quỷ?
Người mẹ nói kệ:
Trước con đã bỏ dục
Xuất gia làm Sa-môn
Nay con muốn về nhà
Sợ con bị ma trói
Ta vì sự việc này
Thương con nên khóc lóc.
Vị Ưu-bà-di
Bằng nhiều lời lẽ
Trách mắng người con
Khiến sanh nhàm chán.
Bấy giờ người con bèn đi đến nơi yên tịnh, tinh cần tu tập suốt ngày đêm và chứng được quả A-la-hán.

* Trang 731 *
device

325. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật du hóa ở nước Ma-kiệt-đề, đi đến cung điện của Dạ-xoa Khoáng Dã và nghỉ đêm ở đó.
Khi ấy Dạ-xoa Khoáng Dã cùng các Dạ-xoa đang tập hợp ở nơi khác, không ở cung mình. Có Dạ-xoa tên Lư Câu thấy Đức Như Lai nghỉ đêm trong cung, liền đến gặp Khoáng Dã, nói:
–Ông được lợi lớn! Đức Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác đang nghỉ đêm trong cung của ông.
Khoáng Dã đáp:
–Vị nào nghỉ đêm trong cung của ta?
Dạ-xoa Lư Câu nói:
–Tuy là loài người, nhưng thật là Bậc Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác.
Khoáng Dã lại hỏi:
–Ngươi xét kỹ thật đúng là Đức Như Lai Chí Chân Chánh Đẳng Giác, phải không?
Sau khi hội họp xong, Khoáng Dã trở về cung mình, thấy Đức Phật, liền nói:
–Sa-môn hãy đi ra!
Lúc đó Như Lai ở trú xứ của họ, nên theo lời nói đi ra.
Dạ-xoa lại nói với Phật:
–Sa-môn hãy đi vào!
Phật đã đoạn ngã mạn, nên theo lời nói mà đi vào. Lần thứ hai, thứ ba, gọi Phật đi ra đi vào, Ngài đều tùy thuận theo. Lần thứ tư Dạ-xoa nói:
–Sa-môn hãy đi ra!
Phật hỏi:
–Ngươi đã ba lần thỉnh Ta, nay Ta không theo lời ngươi đi ra nữa.
Khoáng Dã nói:
–Ta muốn hỏi, nếu ông giải thích được, sẽ cho phép ở lại; nếu không trả lời, ta sẽ làm cho tâm ý ông điên đảo, lại phá tim ông khiến máu nóng tràn ra mặt, xé xác ông ném bên bờ sông Bà-kỳ.
Phật bảo:
–Ta không thấy trong thế gian, có Trời, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-

* Trang 732 *
device

la-môn nào làm những điều như ngươi nói đối với Ta. Nhưng ngươi muốn hỏi, hãy tùy ý.
Dạ-xoa Khoáng Dã nói kệ:
Trong tất cả của báu
Vật gì quý trọng nhất
Tu tập hạnh thiện nào
Thường được quả an lạc
Trong các vị thơm ngon
Vị gì ngon hơn hết
Trong các loại thọ mạng
Hạng nào thọ mạng hơn.
Thế Tôn nói kệ:
Tài sản trong loài người
Tín tài là đứng đầu
Tu tập theo pháp ấy
Thường được quả an lạc
Nói thật vị ngon nhất
Thọ mạng trí tuệ hơn.
Dạ-xoa Khoáng Dã nói kệ:
Nhờ đâu vượt cuồng lưu
Nhờ đâu vượt biển lớn
Nhờ đâu đoạn trừ khổ
Ai làm cho thanh tịnh?
Thế Tôn nói kệ:
Chánh tín vượt thác dữ
Không phóng dật vượt biển
Tinh tấn thoát ly khổ
Trí tuệ làm thanh tịnh.
Dạ-xoa Khoáng Dã nói kệ:
Làm sao được chánh tín
Làm sao được tài sản
Làm sao được tiếng khen
Làm sao được bạn lành?

* Trang 733 *
device

Thế Tôn nói kệ:
A-la-hán được tín
 Hành pháp đắc Niết-bàn
Cẩn thận khi hành động
Siêng năng tài sản đến
Nói thật tiếng khen xa
Rộng rãi được bạn thân
Ngươi có thể hỏi nhiều
Sa-môn, Bà-la-môn
Ai nói được sự thật
Ngoài Ta, ai có pháp!
Chín mươi sáu loại đạo
Ngươi hỏi rồi xét kỹ
Có pháp nào không hại
Và điều thuận người không?
Khoáng Dã lại nói kệ:
Cần gì phải hỏi họ
Sa-môn, Bà-la-môn
Đại Tinh tấn giảng dạy
Khéo phân biệt thuyết pháp
Nay con nhớ ân Ngài
Nhờ Ngài chỉ dạy con
Làm con đang được thấy
Đại Thương Chủ Vô Thượng
Con kể từ hôm nay
Đến bất cứ nơi đâu
Thành phố hay làng xóm
Luôn luôn quy y Phật
Phụng hành truyền chánh pháp.
Dạ-xoa Khoáng Dã nghe lời Phật dạy hoan hỷ vui mừng, quy y Tam bảo và thọ giới cấm, trở thành đệ tử Đức Phật.

* Trang 734 *
device

326. Tôi nghe như vầy:
Một thời Phật ở tại vườn trúc Ca-lan-đà, thuộc thành Vương xá.
Khi ấy, trong tinh xá vườn vua, có Tỳ-kheo-ni tên Tỳ-lê. Gặp lúc mọi người trong nước tập hợp cúng sao Câu-mật-đầu, vui chơi trong bảy ngày đêm, nên không ai cúng dường cho vị Tỳ-kheo-ni ấy.
Có một Dạ-xoa sanh tâm kính tín Tỳ-kheo-ni Tỳ-lê, biết trong nước không ai cúng dường, nên ở trong ngõ đầu đường nơi xóm làng, nói kệ:
Những người thành Vương xá
 Tất cả đều say ngủ
Tỳ-kheo-ni Tỳ-lê
 Tịch nhiên khéo nhập định
Hành giả thật là hùng
Thành tựu pháp đại hùng
Vị Tỳ-kheo-ni này
Hay tu tập thiện căn
Vĩnh viễn lìa trần cấu
Tịch diệt đến Niết-bàn
Vị Đại đức như thế
Nên hết lòng cúng dường
Nay vì sao các ngươi
Không cung thỉnh thọ trai?
Các Ưu-bà-tắc trong thành, nghe kệ này, từng người mang y phục và thức ăn thịnh soạn đến cúng dường cho vị Tỳ-kheo-ni ấy.
Khi Dạ-xoa thấy nhiều người cúng dường, bèn nói kệ:
Tỳ-kheo-ni Tỳ-lê
Đoạn trừ tất cả kết
Ưu-bà-tắc có trí
Nên cúng dường vị ấy
Nhờ cúng dường thức ăn
Phước lớn được tăng trưởng
Tỳ-kheo-ni Tỳ-lê
Đoạn trừ hết kết sử

* Trang 735 *
device

Ưu-bà-tắc có trí
Cúng y cho Tỳ-lê
Nhờ cúng vị ấy y
Phước lớn được tăng trưởng.
327. Tôi nghe như vầy:
   Một thời, Đức Phật ở tại vườn trúc Ca-lan-đà, thuộc thành Vương xá. Tại tinh xá trong vườn vua, có Tỳ-kheo-ni tên Bạch Tịnh.
  Khi ấy dân chúng trong nước làm lễ hội cúng sao Câu-mật-đầu, tập hợp vui chơi trong bảy ngày đêm, không có ai cúng dường thức ăn cho Tỳ-kheo-ni ấy.
  Có một Dạ-xoa đối với Tỳ-kheo-ni Bạch Tịnh sanh tâm kính tín, biết người trong nước không có ai thỉnh vị này cả, nên ở trong ngõ đầu đường, nói kệ:
Những người thành Vương xá
Tất cả đều ngủ say
Không thỉnh Tỳ-kheo-ni
Vị tu tập các căn
Bạch tịnh, pháp Bạch tịnh
Tỳ-kheo-ni giỏi định
Thoát ly hẳn cấu uế
Tịch diệt đến Niết-bàn
Với vị Đại đức ấy
Phải siêng năng cung cấp
Nay tại sao các người
Lại không ai mời thỉnh?
Bấy giờ những người trong thành nghe kệ này, mỗi người đều mang y phục, thực phẩm đến cúng dường Tỳ-kheo-ni.
Dạ-xoa thấy Tỳ-kheo-ni nhận được y phục, thực phẩm, lại nói kệ:
Tỳ-kheo-ni Bạch Tịnh
Đoạn trừ hẳn tham ái
Ưu-bà-tắc có trí
Dâng thức ăn cho người

* Trang 736 *
device

Nhờ dâng cúng thực phẩm
Được phước báo vô lượng
Tỳ-kheo-ni Bạch Tịnh
Đoạn trừ hẳn xan tham
Ưu-bà-tắc có trí
Dâng y phục cho người
Nhờ dâng cúng y phục
Được vô lượng phước đức.
328. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại vườn trúc Ca-lan-đà, thuộc thành Vương xá.
Có hai Dạ-xoa, một là Thất Khưu, hai là Tuyết Sơn, làm bạn thân với nhau, cùng thề hẹn: “Nếu trong cung của chúng ta có vật báu đẹp xuất hiện, thì bảo cho nhau biết.”
Khi trong cung của Dạ-xoa Tuyết Sơn xuất hiện hoa sen ngàn cánh như bánh xe với cọng bằng lưu ly màu biếc, râu bằng kim cương, Dạ-xoa Tuyết Sơn thấy sự việc này, sai người đến nói với Thất Khưu:
–Trong cung tôi có vật lạ như thế, bạn hãy đến xem!
Dạ-xoa Thất Khưu nghe nói vậy, liền suy nghĩ: “Đức Như Lai Thế Tôn ở gần đây, nên sai người đến bảo với Dạ-xoa Tuyết Sơn, sau đấy ta mới đến đó xem hoa.” Suy nghĩ rồi, Dạ-xoa sai người đến bảo:
–Tại chỗ của ta, có Đức Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác xuất hiện. Trong cung của bạn tuy có hoa báu, nhưng có ích gì!
Khi Dạ-xoa Tuyết Sơn nghe lời nói ấy liền mang theo năm trăm Dạ-xoa tùy tùng, đi đến cung của Dạ-xoa Thất Khưu.
Dạ-xoa Tuyết Sơn hướng về Thất Khưu nói kệ:
Trăng rằm đêm mười lăm
Tròn đầy sáng trong ngần
Vâng lệnh đem đồ chúng
Đến đây gặp gỡ nhau

* Trang 737 *
device

Vậy phải thân cận ai
La-hán bạn là ai?
Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ đáp:
Đức Như Lai Thế Tôn
Tối thượng ở Vương xá
Thuyết pháp bốn Thánh đế
Diệt trừ tất cả khổ
Dạy khổ do nhân sanh
Nhân sanh khổ là Tập
Thánh đế Bát chánh đạo
Đưa đến tận Niết-bàn
Là La-hán của tôi
Bạn nên thân cận Ngài.
Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:
Ai với các chúng sanh
Có tâm Từ, bình đẳng
Hiểu rõ ái, không ái
Thì được tự tại không?
Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ đáp:
Tâm ý rất điều hòa
Đối với các chúng sanh
Thấu rõ tất cả pháp
Đại Đạo Sư của đời
Giác ngộ ái, không ái
Tâm hoàn toàn tự tại.
Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:
Ai nói lời chân thật
Không nói lời giả dối
Từ bi khắp chúng sanh
Từ bỏ hẳn giết hại
Tinh tấn không phóng dật
Luôn an trú thiền định.
Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ:

* Trang 738 *
device

Phật luôn luôn nói thật
Từ bỏ hẳn sát hại
Tinh tấn không phóng dật
Ngài lúc nào cũng định.
Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:
Ai không tham đắm dục
 Tâm không còn loạn động
Là có pháp nhãn không?
 Đã hết ngu si chưa?
Đã dứt hết phiền não
Chứng đắc giải thoát chưa?
Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ:
Vượt khỏi bùn lầy dục
Tâm tịnh không loạn động
Pháp nhãn rất trong suốt
Hoàn toàn hết ngu si
Thoát hẳn các kết sử
Đã chứng đắc giải thoát.
Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:
Ai không sầu ly biệt
Ai không nói phù phiếm
Ai thấy vật không tham
Ai không sanh tà kiến.
Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ:
Không còn ái biệt khổ
Chưa từng nói vô nghĩa
Trừ diệt tâm tham dục
Hoàn toàn không tà kiến.
Dạ-xoa Tuyết Sơn lại nói kệ:
Đầy đủ các minh chưa
Giới hạnh thanh tịnh chăng
Các lậu sạch hết chưa
Còn thọ hậu hữu không?

* Trang 739 *
device

Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ:
Đầy đủ minh và hạnh
Trì giới hạnh thanh tịnh
Sạch các lậu từ lâu
Không còn thọ hậu hữu.
Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:
Ba nghiệp của Như Lai
Nghiệp nào đủ hạnh thiện
Mà nay bạn tuân hành
Tán thán pháp chân thật.
Dạ-xoa Thất khưu nói kệ:
Thân, miệng, ý Như Lai
Đầy đủ các hạnh thiện
Ngài minh đạt hoàn toàn
Tôi tán thán pháp thật.
Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:
Mâu-ni thiên thế hùng
Đùi Ngài như Ni-diên
Ăn ít không đắm vị
Như Tiên thiền trong rừng
Chúng ta cùng nhau đến
 Kính lễ Đức Cù-đàm.
Bấy giờ hai Dạ-xoa Thất Khưu và Tuyết Sơn dẫn hai ngàn Dạ-xoa đồng thời đến nơi Phật, y phục chỉnh tề, chắp tay cung kính, nói kệ:
Thế Tôn Bà-già-bà
Phật-đà, Lưỡng Túc Tôn
Điều chư Thiên không biết
Ngài thấy rất rõ ràng.
Sau khi nói kệ, Tuyết Sơn và Thất Khưu ngồi qua một bên. Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ hỏi:
Thoát khổ, con đường nào
Làm sao xả ly khổ

* Trang 740 *
device

Thế Tôn dạy cho con
Nơi nào không còn khổ?
Thế Tôn nói kệ đáp:
Năm dục căn, với ý
Nếu không dục, tại đây
Giải thoát các đau khổ
 Đây là đường thoát khổ
Giải thoát khổ như vậy
 Chính là nơi khổ diệt
Nay ngươi đã hỏi Ta
 Giảng cho ngươi như vậy.
Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:
Hồ gì nước chảy xoáy
Nơi nào không đứng yên
Ở nơi nào khổ vui
Bị diệt không còn gì?
Thế Tôn nói kệ đáp:
Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân
Ý căn là thứ sáu
Hồ sáu căn chảy xoáy
Nơi ấy không đứng yên
Danh sắc không chuyển nữa
Nơi này được diệt tận.
Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:
Thế gian từ đâu sanh
Do đâu được tập hợp
Thọ sanh ra từ đâu
Khổ cầu vì việc gì?
Thế Tôn nói kệ đáp:
Sáu xứ sanh thế gian
Tập hợp do sáu xứ
Sáu xứ sanh ra thọ
Khổ cầu vì sáu xứ.

* Trang 741 *
device

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:
Tu pháp thiện thế nào
Ngày đêm không biếng nhác
Làm sao vượt dòng thác
Không có nơi đặt chân
Cũng không nơi vịn nắm
Giữa chỗ sâu không chìm?
Thế Tôn nói kệ:
Không phạm giới nào cả
Đủ thiền định trí tuệ
Tư duy các lỗi lầm
Đầy đủ sức chánh niệm
Thì vượt nơi khó vượt
Viễn ly tập hợp dục
Bỏ các nghiệp kết sử
Diệt tận nghiệp hỷ ái
Người như vậy gọi là
Không chìm giữa vực sâu.
Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:
Ai vượt khỏi dòng dữ
Ai vượt qua biển lớn
Ai thoát được các khổ
Làm sao được thanh tịnh?
Thế Tôn nói kệ đáp:
Lòng tin vượt cuồng lưu
Không phóng dật vượt biển
Tinh tấn thoát khổ đau
Trí tuệ làm thanh tịnh
Ông đến các Sa-môn
Và các Bà-la-môn
Hỏi nhiều chuyện khác nhau
Ai là người biết pháp
Ai dạy thật thoát khổ
Ngoài Ta, ai dạy được?

* Trang 742 *
device

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:
Con được nghe Phật dạy
Phá tan mọi lưới nghi
Cần gì hỏi nơi khác
Sa-môn, Bà-la-môn
Thế Tôn khéo hiển bày
Phân biệt đủ rõ ràng
Ân Thất Khưu rất nặng
Làm cho con được thấy
Bậc Đạo Sư Vô Thượng
Những nơi con đang đến
Thành phố và xóm làng
Khắp bất cứ ở đâu
Ngày đêm thường quy y
Như Lai Chánh Đẳng Giác
Chánh pháp trong các pháp
Một ngàn các Dạ-xoa
Trong tâm đều vui mừng
Chắp tay hướng về Phật
Đồng xin làm đệ tử
Quy y Phật, Thế Tôn.
329. Tôi nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật ở tại vườn trúc Ca-lan-đà, thuộc thành Vương xá. Tôn giả Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên ở núi Linh thứu.
Vào sáng sớm, Tôn giả Xá-lợi-phất vừa mới cạo tóc, ngồi thẳng người dùng y che trên đầu.
Có hai Dạ-xoa tên là Vi Hại và Phục Hại. Phục Hại thấy Xá-lợi-phất, bảo với Vi Hại:
–Nay ta muốn dùng quyền đánh vào Sa-môn trọc đầu mới cạo kia.
Vi Hại nói:
–Nhưng Tỳ-kheo này có thần đức lớn, bạn đừng làm như vậy, phải chịu khổ lâu dài.

* Trang 743 *
device

Vi Hại can ngăn ba lần như thế, Phục Hại vẫn cố muốn dùng quyền đánh Tôn giả Xá-lợi-phất, nên không nghe lời can gián, cho nên Vi Hại phải hết sức dùng thân giữ lại.
Khi ấy Phục Hại tâm ác dấy khởi mạnh mẽ, tuy nghe bạn can ngăn thậm chí đã ôm giữ lại, nhưng vẫn không thuận theo, liền dùng quyền đánh vào đầu Tôn giả Xá-lợi-phất.
Sau khi đánh, Dạ-xoa Phục Hại bảo với Vi Hại:
–Vì đánh Tỳ-kheo này làm cho ta bị thiêu đốt, bạn hãy cứu lấy ta.
Ngay lúc đang nói như thế thì đất tự nứt ra, Phục Hại bị rơi vào địa ngục Vô gián.
Lúc ấy Tôn giả Đại Mục-kiền-liên đang ngồi bên gốc cây, cách nơi Tôn giả Xá-lợi-phất không xa, nghe tiếng đánh Xá-lợi-phất, liền đi đến chỗ Tôn giả, nói:
–Thầy có thể chịu đựng được đau khổ này, không bị kinh sợ, tan nát thân chăng?
Xá-lợi-phất đáp:
–Tôi chịu đựng được, không có đau đớn và không bị tan hoại.
Tôn giả Mục-liên khen:
–Thật có thần đức, giả sử Phục Hại dùng quyền đánh núi Kỳ-xà-quật, núi cũng tan nát vậy mà Tôn giả Xá-lợi-phất không sao cả.
Khi hai Tôn giả nói như trên, Thế Tôn đang ở trong phòng vào ban ngày, với thiên nhãn thanh tịnh, từ xa nghe nói như thế, nên nói kệ:
Chánh tâm như núi lớn
An trụ không lay động
Những nơi đáng tham đắm
Không bị nhiễm pháp nhiễm
Xa lìa nẻo ái lạc
Pháp ái lạc nghĩa là
Dục lạc thuộc các trần
Nếu ai đến gây hại
Không báo oán trở lại
Gọi là không gây hại

* Trang 744 *
device

Ai tu tâm như vậy
Không bao giờ bị khổ.
Các Tỳ-kheo nghe lời Phật dạy, đều hoan hỷ phụng hành.

 
Kệ tóm lược:
Nhân-đà-la, Thích-ca
Quật Ma, Bạch Sơn
Tân-ca-la, Phú-na-bà-tu
Mạn-giá-ni-la, Tiễn Mao
 Thọ Trai và Hùng Tịnh
Thất Khưu cùng Tuyết Sơn
Hại cùng với Vô Hại
Gọi tên đệ thập tứ.

* Trang 745 *
device

 
Đại Tập VII, Bộ A- Hàm VII, Kinh Tạp A- Hàm Số 3