LOGO VNBET
KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA
                      QUYỂN 323
          Phẩm 47: CHÂN NHƯ (6)
Lúc bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà có các vị Bồ-tát tu pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện, chẳng nhiếp thọ Bát-nhã ba-la-mật-đa, không có diệu lực của phương tiện thiện xảo nên chỉ chứng đắc thật tế, đạt quả Thanh văn, hoặc quả vị Độc giác; có các vị Bồ-tát tu pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện, nhờ nhiếp thọ Bát-nhã ba-la-mật-đa, có diệu lực của phương tiện thiện xảo, nên chẳng chứng thật tế mà hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột?
Phật dạy:
–Này Xá-lợi Tử, nếu các Bồ-tát xa lìa tâm của trí Nhất thiết trí, tu pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện, thì các Bồ-tát ấy vì chẳng nhiếp thọ Bát-nhã ba-la-mật-đa, không có diệu lực của phương tiện thiện xảo nên chỉ chứng đắc thật tế, đạt quả Thanh văn, hoặc quả vị Độc giác.
Nếu các Bồ-tát chẳng lìa tâm của trí Nhất thiết trí, tu pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện, thì các Bồ-tát ấy vì nhiếp thọ Bát-nhã ba-la-mật-đa, có diệu lực của phương tiện thiện xảo, nên có khả năng nhập địa vị Chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.
Này Xá-lợi Tử, thí như có một con chim, thân hình to lớn, dài đến trăm do-tuần, hoặc hai trăm, cho đến năm trăm do-tuần, nhưng không có cánh; con chim ấy từ cõi trời Ba mươi ba, lao mình xuống châu Thiệm-bộ, nhưng ở giữa đường, nghĩ như vầy: “Ta muốn trở lên cõi trời Ba mươi ba.” Này Xá-lợi Tử, theo ý ông thì sao? Con chim ấy có thể trở lên cõi trời Ba mươi ba được chăng?

* Trang 440 *
device

Xá-lợi Tử, thưa:
–Bạch Thế Tôn, không thể được!
Phật dạy:
–Này Xá-lợi Tử, hoặc con chim ấy, ở giữa đường, khởi nguyện như vầy: “Khi đến châu Thiệm-bộ, thân ta sẽ không bị tổn hại.” Này Xá-lợi Tử, theo ý ông thì sao, sở nguyện của con chim ấy có thể đạt được chăng?
Xá-lợi Tử thưa:
–Bạch Thế Tôn, không! Con chim ấy khi đến châu Thiệm-bộ này, nhất định thân của nó sẽ bị tổn hại, hoặc có thể chết, hoặc phải chịu cái khổ gần chết. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì con chim ấy thân hình to lớn nhưng không có cánh, lại từ chốn rất cao rơi xuống.
Phật dạy:
–Này Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông đã nói! Này Xá-lợi Tử, có các Bồ-tát, cũng giống như thế, tuy trải qua hằng hà sa số đại kiếp, siêng năng tu hành các pháp Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, cũng tu tập các pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện, phát tâm cùng thực hiện các sự việc lớn lao, dốc chứng quả vị Giác ngộ cao tột vi diệu vô lượng, vượt mọi nơi chốn nhiếp thọ, nhưng vì không có Bát-nhã ba-la-mật-đa, xa lìa diệu lực của phương tiện thiện xảo nên rơi vào địa vị Thanh văn hoặc Độc giác. Vì sao?
  Này Xá-lợi Tử, vì các Bồ-tát ấy xa lìa tâm của trí Nhất thiết trí, tuy trải qua nhiều kiếp, siêng năng tu hành các pháp Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, cũng dốc tu các pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện, nhưng vì không có Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không có diệu lực của phương tiện thiện xảo, nên rơi vào địa vị Thanh văn hoặc Độc giác.
  Này Xá-lợi Tử, các Bồ-tát ấy, tuy luôn nhớ nghĩ về nhóm giới, nhóm định, nhóm tuệ, nhóm giải thoát, nhóm giải thoát tri kiến của tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở quá khứ, vị lai, hiện tại, cung kính cúng dường, tùy thuận tu hành; nhưng vì ở trong những pháp ấy, chấp giữ lấy tướng nên chẳng có thể lãnh hội đúng đắn về công đức chân thật của nhóm giới, nhóm định, nhóm tuệ, nhóm giải thoát, nhóm giải thoát tri kiến của các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.

* Trang 441 *
device

   Này Xá-lợi Tử, các Bồ-tát ấy, vì chẳng có thể lãnh hội đúng đắn về công đức chân thật của Phật, nên tuy nghe âm thanh của đạo Bồ-tát, pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện nhưng lại nương vào âm thanh này mà chấp giữ lấy tướng ấy; chấp giữ lấy tướng rồi hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột. Các Bồ-tát này, tuy hồi hướng như vậy nhưng chẳng chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột mà chỉ trụ ở địa vị Thanh văn hoặc Độc giác. Vì sao? Vì sao? Này Xá-lợi Tử, vì các Bồ-tát ấy xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa và diệu lực của phương tiện thiện xảo, nên tuy dùng các loại căn lành đã tu, hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột, nhưng vẫn trụ nơi địa vị Thanh văn hoặc Độc giác.
   Này Xá-lợi Tử, có các Bồ-tát từ khi mới phát tâm, thường chẳng xa lìa tâm của trí Nhất thiết trí, siêng tu các pháp Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, chẳng lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, tuy nhớ nghĩ về nhóm giới, nhóm định, nhóm tuệ, nhóm giải thoát, nhóm giải thoát tri kiến của tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở quá khứ, vị lai, hiện tại nhưng chẳng chấp giữ lấy tướng; tuy tu tất cả các pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện, cũng chẳng chấp giữ lấy tướng; tuy nhớ nghĩ tới các loại thiện căn công đức của mình của người, cùng hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột, nhưng cũng chẳng chấp giữ lấy tướng, thì này Xá-lợi Tử, nên biết Đại Bồ-tát ấy chẳng trụ nơi địa vị Thanh văn hoặc Độc giác mà hướng thẳng đến quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao? Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy từ khi mới phát tâm cho đến lúc đạt được cứu cánh, thường chẳng xa lìa tâm của trí Nhất thiết trí, tuy tu Bố thí mà chẳng chấp giữ lấy tướng; tuy tu Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng chẳng chấp giữ lấy tướng; tuy nhớ nghĩ về các nhóm giới, nhóm định, nhóm tuệ, nhóm giải thoát, nhóm giải thoát tri kiến của tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở quá khứ, vị lai, hiện tại nhưng chẳng chấp giữ lấy tướng; tuy tu tất cả đạo Bồ-tát, các pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện, cũng chẳng chấp giữ lấy tướng.
   Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên dùng tâm lìa tướng mà tu hành Bố thí ba-la-mật-đa; dùng tâm lìa tướng mà tu hành Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa.

* Trang 442 *
device

Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên dùng tâm lìa tướng an trú nơi pháp không bên trong, dùng tâm lìa tướng an trú nơi pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh.
Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên dùng tâm lìa tướng an trú nơi chân như, dùng tâm lìa tướng an trú nơi pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn.
Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên dùng tâm lìa tướng tu hành bốn Niệm trụ, dùng tâm lìa tướng tu hành bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo.
Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên dùng tâm lìa tướng an trú nơi Thánh đế khổ, dùng tâm lìa tướng an trú nơi Thánh đế tập, diệt, đạo.
Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên dùng tâm lìa tướng tu hành bốn Tĩnh lự, dùng tâm lìa tướng tu hành bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc.
Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên dùng tâm lìa tướng tu hành tám Giải thoát, dùng tâm lìa tướng tu hành tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ.
Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên dùng tâm lìa tướng tu hành pháp môn giải thoát Không, dùng tâm lìa tướng tu hành pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện.
Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên dùng tâm lìa tướng tu hành năm loại mắt, dùng tâm lìa tướng tu hành sáu phép thần thông.
Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên

* Trang 443 *
device

dùng tâm lìa tướng tu hành pháp môn Tam-ma-địa, dùng tâm lìa tướng tu hành pháp môn Đà-la-ni.
Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên dùng tâm lìa tướng tu hành mười lực của Phật, dùng tâm lìa tướng tu hành bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng.
Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát ấy vì có phương tiện thiện xảo nên dùng tâm lìa tướng tu hành trí Nhất thiết, dùng tâm lìa tướng tu hành trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng.
Khi ấy, Xá-lợi Tử bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, theo con hiểu ý nghĩa mà Phật đã dạy là nếu Đại Bồ-tát từ khi mới phát tâm cho đến khi đạt được cứu cánh, nhiếp thọ Bát-nhã ba-la-mật-đa, chẳng lìa của phương tiện thiện xảo thì Bồ-tát ấy, nhất định gần đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì Đại Bồ-tát ấy từ khi mới phát tâm cho đến khi đạt được cứu cánh hoàn toàn chẳng thấy có một pháp nhỏ nào có thể đắc. Đó là hoặc chủ thể chứng, hoặc đối tượng được chứng, hoặc chỗ chứng, hoặc khi chứng, hoặc do pháp này mà chứng đều hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc sắc, hoặc thọ, tưởng, hành, thức hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc nhãn xứ, hoặc nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc sắc xứ, hoặc thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc nhãn giới, hoặc nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc sắc giới, hoặc thanh, hương, vị, xúc, pháp giới hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc nhãn thức giới, hoặc nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc nhãn xúc, hoặc nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, hoặc các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc địa giới, hoặc thủy, hỏa, phong, không, thức giới hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc vô minh, hoặc hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu bi khổ ưu não hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc Bố thí ba-la-mật-đa, hoặc Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc pháp không bên trong, hoặc pháp

* Trang 444 *
device

 không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc chân như, hoặc pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc bốn Niệm trụ, hoặc bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc Thánh đế khổ, hoặc Thánh đế tập, diệt, đạo hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc bốn Tĩnh lự, hoặc bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc tám Giải thoát, hoặc tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc pháp môn giải thoát Không, hoặc pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc năm loại mắt, hoặc sáu phép thần thông hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc pháp môn Tam-ma-địa, hoặc pháp môn Đà-la-ni hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc mười lực của Phật, hoặc bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc quả vị Độc giác hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được; hoặc trí Nhất thiết, hoặc trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được.
   Bạch Thế Tôn, có các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa, xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo mà cầu quả vị Giác ngộ cao tột, nên biết họ đối với đối tượng cầu đạt là quả vị Giác ngộ cao tột ấy, hoặc chứng đắc, hoặc chẳng chứng đắc. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa ấy xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, nên đối với việc tu hành Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa đều chấp

* Trang 445 *
device

 giữ lấy tướng; đối với việc an trú nơi pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh đều chấp giữ lấy tướng; đối với việc an trú nơi chân như, pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn đều chấp giữ lấy tướng; đối với việc tu hành bốn Niệm trụ, bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo đều chấp giữ lấy tướng; đối với việc an trú nơi Thánh đế khổ, Thánh đế tập, diệt, đạo đều chấp giữ lấy tướng; đối với việc tu hành bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc đều chấp giữ lấy tướng; đối với việc tu hành tám Giải thoát, tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ đều chấp giữ lấy tướng; đối với việc tu hành pháp môn giải thoát Không, pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện đều chấp giữ lấy tướng; đối với việc tu hành năm loại mắt, sáu phép thần thông đều chấp giữ lấy tướng; đối với việc tu hành pháp môn Tam-ma-địa, pháp môn Đà-la-ni đều chấp giữ lấy tướng; đối với việc tu hành mười lực của Phật, bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng đều chấp giữ lấy tướng; đối với việc tu hành trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng đều chấp giữ lấy tướng.
Bạch Thế Tôn, do nhân duyên này nên các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa ấy, đều đối với quả vị Giác ngộ cao tột, hoặc chứng đắc, hoặc chẳng chứng đắc.
Bạch Thế Tôn, do nhân duyên này, nếu Đại Bồ-tát muốn chứng quả vị Giác ngộ cao tột thì quyết định chẳng nên xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên tu Bố thí ba-la-mật-đa, nên tu Tịnh giới, An

* Trang 446 *
device

nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên an trú nơi pháp không bên trong, nên an trú nơi pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên an trú nơi chân như, nên an trú nơi pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên tu bốn Niệm trụ, nên tu bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên an trú nơi Thánh đế khổ, nên an trú nơi Thánh đế tập, diệt, đạo.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên tu bốn Tĩnh lự, nên tu bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên tu tám Giải thoát, nên tu tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và

* Trang 447 *
device

phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên tu pháp môn giải thoát Không, nên tu pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên tu năm loại mắt, nên tu sáu phép thần thông.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên tu pháp môn Tam-ma-địa, nên tu pháp môn Đà-la-ni.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên tu mười lực của Phật, nên tu bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành thì nên tu trí Nhất thiết, nên tu trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng.
Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, dùng vô sở đắc làm phương tiện, dùng tâm vô tướng đồng hành an trú nơi tất cả Phật pháp như vậy, thì nhất định chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.
Lúc này, các Thiên tử ở cõi Dục và cõi Sắc bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật rất khó tin, khó hiểu, rất khó chứng đắc. Vì sao? Vì các Đại Bồ-tát đối với tự tướng, cộng tướng của tất cả các pháp đều nên lãnh hội, chứng đắc thì mới có khả năng đạt được đối tượng mong cầu là quả vị Giác ngộ cao tột. Nhưng pháp tướng mà các Bồ-tát nhận thức, lãnh hội thì hoàn toàn không sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Phật bảo các vị Thiên tử:
–Đúng vậy, đúng vậy, đúng như các ông đã nói! Quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật là rất khó tin, khó hiểu, rất khó chứng đắc. Này các Thiên tử nên biết, Ta cũng hiện nhận biết tất cả pháp tướng, chứng

* Trang 448 *
device

đắc quả vị Giác ngộ cao tột, nhưng hoàn toàn chẳng hề chấp giữ lấy pháp tướng thắng nghĩa đã chứng đắc có thể diễn đạt: “Đây là chủ thể đắc, đây là đối tượng được chứng đắc, đây là nơi chốn chứng đắc, đây là thời gian chứng đắc và có thể nói là do pháp ấy mà chứng.” Vì sao? Này các Thiên tử, vì tất cả các pháp rốt ráo đều thanh tịnh nên hữu vi, vô vi rốt ráo là không.
Bấy giờ Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, như Phật đã dạy, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật là rất khó tin, khó hiểu, rất khó chứng đắc. Nhưng theo như con suy nghĩ về ý nghĩa mà Phật đã dạy đối với quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật là rất khó tin, khó hiểu, rất khó chứng đắc. Vì sao? Vì nếu có khả năng tin hiểu là không có pháp để cho chủ thể chứng, không có pháp để cho đối tượng được chứng, không có nơi chốn để chứng, không có thời gian để chứng, cũng không do pháp này mà có sự chứng đắc, thì có khả năng tin hiểu về quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật. Nếu chứng biết là không có pháp để cho chủ thể chứng, không có pháp để cho đối tượng được chứng, không có nơi chốn để chứng, không có thời gian để chứng, cũng không do pháp ấy mà có sự chứng đắc, thì có khả năng chứng đắc đối tượng mong cầu là quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì tất cả các pháp đều rốt ráo không; trong cái rốt ráo không ấy, hoàn toàn không có pháp có thể gọi là chủ thể chứng, có thể gọi là đối tượng được chứng, có thể gọi là nơi chốn để chứng, có thể gọi là thời gian để chứng, có thể gọi là do pháp ấy mà có sự chứng đắc. Vì sao? Vì các pháp đều không, hoặc tăng, hoặc giảm, hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
  Bạch Thế Tôn, Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa mà các Đại Bồ-tát đã tu hoàn toàn không có sở hữu, chẳng thể nắm bắt được.
 Bạch Thế Tôn, pháp không bên trong, pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể

* Trang 449 *
device

 nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh mà các Đại Bồ-tát đã an trú hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn, chân như, pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn mà các Đại Bồ-tát đã an trú hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn, bốn Niệm trụ, bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo mà các Đại Bồ-tát đã tu hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn, Thánh đế khổ, Thánh đế tập, diệt, đạo mà các Đại Bồ-tát đã an trú hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn, bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc mà các Đại Bồ-tát đã tu hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn, tám Giải thoát, tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ mà các Đại Bồ-tát đã tu hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn, pháp môn giải thoát Không, pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện mà các Đại Bồ-tát đã tu hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn, năm loại mắt, sáu phép thần thông mà các Đại Bồ-tát đã tu hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn, pháp môn Tam-ma-địa, pháp môn Đà-la-ni mà các Đại Bồ-tát đã tu hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn, mười lực của Phật, bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng mà các Đại Bồ-tát đã tu hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được. 
Bạch Thế Tôn, trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng

* Trang 450 *
device

 mà các Đại Bồ-tát đã tu hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn, các pháp hoặc hữu sắc hoặc vô sắc, hoặc hữu kiến, hoặc vô kiến, hoặc hữu đối, hoặc vô đối, hoặc hữu lậu, hoặc vô lậu, hoặc hữu vi, hoặc vô vi, mà các Đại Bồ-tát đã quán hoàn toàn không có sở hữu, đều chẳng thể nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn, vì nhân duyên ấy, con suy nghĩ theo diệu nghĩa mà Phật đã dạy về quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật là rất dễ tin, dễ hiểu, rất dễ chứng đắc. Các Đại Bồ-tát, đối với việc này chớ nên cho là khó tin, khó hiểu và khó chứng đắc. Vì sao?
Bạch Thế Tôn, sắc và tự tánh của sắc là không; thọ, tưởng, hành, thức và tự tánh của thọ, tưởng, hành, thức là không.
Bạch Thế Tôn, nhãn xứ và tự tánh của nhãn xứ là không; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ và tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ là không.
Bạch Thế Tôn, sắc xứ và tự tánh của sắc xứ là không; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ và tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ là không.
Bạch Thế Tôn, nhãn giới và tự tánh của nhãn giới là không; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới và tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới là không.
Bạch Thế Tôn, sắc giới và tự tánh của sắc giới là không; thanh, hương, vị, xúc, pháp giới và tự tánh của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới là không.
Bạch Thế Tôn, nhãn thức giới và tự tánh của nhãn thức giới là không; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới và tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới là không.
Bạch Thế Tôn, nhãn xúc và tự tánh của nhãn xúc là không; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc và tự tánh của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc là không.
Bạch Thế Tôn, các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra và tự tánh của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là không; các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra và tự tánh của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra là không.
Bạch Thế Tôn, địa giới và tự tánh của địa giới là không; thủy, hỏa, phong, không, thức giới và tự tánh của thủy, hỏa, phong, không, thức giới là không.
Bạch Thế Tôn, vô minh và tự tánh của vô minh là không; hành,

* Trang 451 *
device

 thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu bi khổ ưu não và tự tánh của hành cho đến lão tử, sầu bi khổ ưu não là không.
Bạch Thế Tôn, Bố thí ba-la-mật-đa và tự tánh của Bố thí ba-la-mật-đa là không; Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa và tự tánh của Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là không.
Bạch Thế Tôn, pháp không bên trong và tự tánh của pháp không bên trong là không; pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh và tự tánh của pháp không bên ngoài cho đến pháp không không tánh tự tánh là không.
Bạch Thế Tôn, chân như và tự tánh của chân như là không; pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn và tự tánh của pháp giới cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn là không.
Bạch Thế Tôn, bốn Niệm trụ và tự tánh của bốn Niệm trụ là không; bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo và tự tánh của bốn Chánh đoạn cho đến tám chi Thánh đạo là không.
Bạch Thế Tôn, Thánh đế khổ và tự tánh của Thánh đế khổ là không; Thánh đế tập, diệt, đạo và tự tánh của Thánh đế tập, diệt, đạo là không.
Bạch Thế Tôn, bốn Tĩnh lự và tự tánh của bốn Tĩnh lự là không; bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc và tự tánh của bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc là không.
Bạch Thế Tôn, tám Giải thoát và tự tánh của tám Giải thoát là không; tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ và tự tánh của tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ là không.
Bạch Thế Tôn, pháp môn giải thoát Không và tự tánh của pháp

* Trang 452 *
device

 môn giải thoát Không là không; pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện và tự tánh của pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện là không.
Bạch Thế Tôn, năm loại mắt và tự tánh của năm loại mắt là không; sáu phép thần thông và tự tánh của sáu phép thần thông là không.
Bạch Thế Tôn, pháp môn Tam-ma-địa và tự tánh của pháp môn Tam-ma-địa là không; pháp môn Đà-la-ni và tự tánh của pháp môn Đà-la-ni là không.
Bạch Thế Tôn, mười lực của Phật và tự tánh của mười lực của Phật là không; bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng và tự tánh của bốn điều không sợ cho đến mười tám pháp Phật bất cộng là không.
Bạch Thế Tôn, quả Dự lưu và tự tánh của quả Dự lưu là không; quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán và tự tánh của quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán là không.
Bạch Thế Tôn, quả vị Độc giác và tự tánh của quả vị Độc giác là không.
Bạch Thế Tôn, trí Nhất thiết và tự tánh của trí Nhất thiết là không; trí Đạo tướng, trí Nhất thiết  tướng và tự tánh của trí Đạo tướng, trí Nhất  thiết tướng là không.
Bạch Thế Tôn, nếu Đại Bồ-tát đối với tự tánh không như vậy, phát sinh lòng tin, hiểu sâu xa, không có sự nhận thức, hiểu biết điên đảo, liền chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Do nhân duyên này, mà con nói là quả vị Giác ngộ cao tột chẳng phải khó tin, khó hiểu, chẳng phải khó chứng đắc.
Khi ấy, Xá-lợi Tử nói với Thiện Hiện:
–Này Cụ thọ Thiện Hiện, chính do nhân duyên ấy mà quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật là rất khó tin, khó hiểu, rất khó chứng đắc. Vì sao? Vì các Đại Bồ-tát quán tất cả các pháp hoàn toàn không có tự tánh, đều như không, ví như hư không, chẳng nghĩ thế này: “Ta sẽ tin, hiểu, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.” Các Đại Bồ-tát cũng nên như thế, chẳng nghĩ thế này: “Ta sẽ tin hiểu, mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.” Vì sao? Này Thiện Hiện, các pháp đều không, ngang bằng với hư không và có thể thấu đạt điều ấy thì mới

* Trang 453 *
device

chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.
Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát đã tin, hiểu tất cả các pháp đều ngang bằng với hư không, đối với quả vị Giác ngộ cao tột dễ sinh tin, hiểu, dễ chứng đắc, thì lẽ ra chẳng có vô số Đại Bồ-tát mặc áo giáp công đức lớn lao, phát tâm hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột mà giữa đường phải thoái chuyển. Cho nên biết rằng quả vị Giác ngộ cao tột là rất khó tin, khó hiểu, rất khó chứng đắc.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa với Tôn giả Xá-lợi Tử:
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, sắc đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, thọ, tưởng, hành, thức đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa sắc, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột, bị thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa thọ, tưởng, hành, thức, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột, bị thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của sắc đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của thọ, tưởng, hành, thức đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như

* Trang 454 *
device

 của sắc, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột, bị thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của thọ, tưởng, hành, thức, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột, bị thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, nhãn xứ đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa nhãn xứ, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của nhãn xứ đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!

* Trang 455 *
device

–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của nhãn xứ, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, sắc xứ đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa sắc xứ, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của sắc xứ đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:

* Trang 456 *
device

–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của sắc xứ, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, nhãn giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa nhãn giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của nhãn giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?

* Trang 457 *
device

Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của nhãn giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, sắc giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, thanh, hương, vị, xúc, pháp giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa sắc giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa thanh, hương, vị, xúc, pháp giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của sắc giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của

* Trang 458 *
device

 thanh, hương, vị, xúc, pháp giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của sắc giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, nhãn thức giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa nhãn thức giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của nhãn thức giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!

* Trang 459 *
device

–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của nhãn thức giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, nhãn xúc đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa nhãn xúc, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của nhãn xúc đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:

* Trang 460 *
device

–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của nhãn xúc, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:

* Trang 461 *
device

–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, địa giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, thủy, hỏa, phong, không, thức giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa địa giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa, thủy, hỏa,

* Trang 462 *
device

phong, không, thức giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của địa giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của, thủy, hỏa, phong, không, thức giới đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của địa giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của, thủy, hỏa, phong, không, thức giới, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, vô minh đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu bi khổ ưu não đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa vô minh, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:

* Trang 463 *
device

–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa hành cho đến lão tử, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của vô minh đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, chân như của hành cho đến lão tử đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của vô minh, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!
–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử, theo ý Tôn giả thì sao, lìa chân như của hành cho đến lão tử, có pháp nào đối với quả vị Giác ngộ cao tột có thoái lui chăng?
Xá-lợi Tử đáp:
–Không, Thiện Hiện!

* Trang 464 *
device

Đại Tập XXIV, Bộ Bát- Nhã VII Số 220 (Quyển 301- 350)