LOGO VNBET
Quyển hạ
 
 Sau khi đức Thế Tôn thuyết pháp cho vua Ba- tư-nặc và Đại chúng nghe, rồi thầy trò đức Phật phát xuất từ thành Xá-vệ du hành trong nhân gian đến các thôn ấp xóm làng tiếp tục hóa độ những người đáng được hóa độ. Lúc Thế Tôn đến sông Ni-liên-thiền, Ngài bèn mặc áo tắm xuống tắm dưới dòng sông thì vô lượng thiên nhân bát bộ cầm đủ mọi thứ hương đến cúng dường Ngài. Các chúng sinh trên không, mật đất và dưới nước trông thấy thân thể trong suốt như thủy tinh của đức Như Lai đều sinh tâm hoan hỉ, khởi niệm từ bi, ba độc tiêu tan, không còn muốn tàn hại lẫn nhau, và đều phát tâm cầu đạo quả vô thượng chánh giác. Bấy giờ, A-nan thưa với Phật: “Bạch Thế Tôn, giờ đây các loài chim muông, thủy tộc nhìn thấy kim thân của Thế Tôn đều sinh tâm hoan hỉ, còn Đề-bà-đạt-đa vốn là dòng họ Thích, thân tộc của Thế Tôn, lại là Sa-môn, miệng thường tụng đọc kinh điển vi diệu, thế mà làm những việc trái đạo, rắp tâm hãm hại Phật, làm cho thân Phật xuất huyết.”.
 Phật nói vói A-nan. “Đúng như ông nói, Đề- bà-đạt-đa từng gây tội phản nghịch phi đọa vào

* Trang 34 *
device

địa ngục, dù cho tất chư chư Phật muốn cứu ông ta cũng không th nào cứu được khiến lòng ta rất thương xót.
 Khi ấy, Đề-bà-đạt-đa đang ở gần đó nghe thế sinh tâm phẩn nộ, dẫn các đệ tử ra đi, Trên đường đi có vô số chim chóc bay lượn qua lại trên đầu, tỏ vẻ phẫn nộ kêu la rối rít. Lại có những con trâu dữ muốn xông đến húc ngã ông ta. Các đệ tử thấy thế rất kinh hãi. Thầy trò Đề- bà đi lần đến thành Vương Xá báo tín cho vua A- xà-thế ra tiếp đón, nhưng vua cự tuyệt, khiến Đề-bà càng thêm giận dữ, dùng tay tự tát vào đầu nghiến răng tru tréo mạ lị, Vừa lúc ấy. Tỳ- kheo - ni  Ưu-bát-la từ trong Vương cung đi ra, trông thấy Đề-bà, liền nói: “Chính ông đã làm cho dòng họ Thích suy vi và gây ra tai họa cho Phật pháp.”
 Đề-bà nghe lời chê trách ấy rất bực tức, liền dùng cú đấm đấm vào đầu cô, làm cho Ưu-bát- la vong mạng lập tức. Vì Đề-bà sát hại một Tỳ  kheo-ni đã đắc quả A-la-hán. do đó mật đất liền nứt ra; rồi một ngọn lửa mãnh liệt cuốn lấy thân thể Đề-bà lôi thẳng xuống dịu ngục.
 Trên đường du hành giáo hóa lần hồi đến thành Tì- da-li, Phật thuyết pháp cho dân chúng Li- xa và các cô gái thợ giặt. Lúc bấy giờ, đức Thế

* Trang 35 *
device

Tôn cảm thấy toàn thân đau nhức, bèn nói với A nan: “ Này A-nan, giờ đây khắp thân Ta đều đau đớn, Ta chỉ muốn bỏ cái thân già nua cằn cỗi này A-nan có biết không, nếu Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni nào đạt được bốn Thần túc thì có thể duy trì thọ mạng ở thế gian này trong một kiếp hoặc hơn một kiếp huống gì Như Lai đã đạt dược vô ngại tự tại.”.
 Lúc ấy, A-nan bị thiên ma mê hoặc nên im lặng không nói lời nào. Thậm chí, Thế Tôn lặp lại đến ba lần mà A-nan vẫn giữ im lặng. Thế rồi, đức Như Lai bảo A-nan hãy tìm một gốc cây chuyên tâm tư duy quán tưởng về các pháp.
 Bấy giờ Ma Đa-tuần liền đến chỗ Thế Tôn, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, rồi bạch với Phật: “Bạch Thế Tôn, ngày trước tôi đi thỉnh cầu Thế Tôn nhập Niết-bàn, nhưng lúc ấy Thế Tôn nói với tôi rằng: ‘ Các đệ t Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà- tc, ưu-bà-di của Ta chưa đầy đủ, cho nên Ta chưa có th nhập Niết-bàn”.Bạch Thế Tôn, giờ đầy bốn bộ chúng đã đầy đủ, sự hóa độ cũng đã hoàn tất, kính mong Thế Tôn hãy nhanh chóng nhập Niết-bàn.’.
 Khi ấy, đức Thế Tôn liền trả lời Thiên ma: “ Lành thay này Ba-tuần, ngươi nên nhớ cho, ba tháng nũa Như Lai sẽ nhập Niết-hàn.”.

* Trang 36 *
device

Ma Ba-tuần thấy Phật hứa khả, vui mừng khốn xiết nhảy nhót không thể kiềm chế được, bèn đảnh lễ chân Phật rồi trở lại Thiên cung.
 Sau khỉ đức Như Lai hứa với Thiên ma ba tháng nữa sẽ nhập Niết-bàn thì đại địa chấn động đến 6 lần. Mặt trời âm u, mưa gió nổi lên, Thiên long bát bộ đều kinh hãi, kéo đến chỗ Phật đầy cả hư không. A-nan thấy những hiện tượng kỳ lạ như vậy bèn đến chỗ Phật hỏi duyên cớ vì sao, thì Phật thuật lại câu chuyện Ngài vừa trao đổi với Thiên ma. Bấy giờ A-nan hỏi Phật: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn từng nói rằng những ai đạt được bốn thần túc thì có thể duy trì sinh mạng đến một kiếp hoặc hơn một kiếp, đều tùy ý tự tại, vậy tại sao đức Như Lai không an trú ở thế gian lâu hơn nữa mà vội nhập Niết-bàn?”.
 Khi ấy, Phật trả lời A-nan: Này A-nan, trước đây ta đã từng nói với ông như thế nhưng vì ma mê hoặc nên ông không thnh cu Ta trụ lại, giờ đây ta đã hứa với Thiên ma thì làm sao còn lại. Ông nên biết rằng tất cả các hành đều vô thường, không th tồn tại mãi.”.
 A-nan nghe Phật nói như vậy, đau buồn, sầu não không thể kiềm chế được, kêu gào khóc lóc hối hận tự trách mình.

* Trang 37 *
device

Trông thấy tình cảnh ấy, Phật vận dụng tâm đại bi nói với A-nan bằng Phạn âm: “Nay ông không nên làm như trẻ con mà kêu gào khóc lóc. Tại sao vậy? Vì trong cuộc sinh tử này tất cả đều như vậy hết. Cho nên cần phải chuyên tâm tư duy về các pháp. Từ thuở xa xưa ông từng làm thị giả cho Ta mãi đến hôm nay, ba nghiệp thân khẩu ý đều cực kỳ thuần thiện. Ta chưa từng thấy ông phạm phải một mảy may lỗi lầm nào. Giờ đây hãy chuyên tinh mong cầu giải thoát. Hãy kiềm chế sự đau thương, đừng có sầu não.”.
 Khi ấy, A nan bạch với Phật: “Bạch Thế Tôn, sau khi đức Như Lai nhập Niết-bàn, về cách thức trà tỳ phải làm như thế nào?”.
 Phật nói với A-nan: “Về cách thức trà tỳ phải làm như Chuyển Luân Thánh Vương. Dùng 1.000 tấm lụa quấn quanh thân Phật, rồi dùng dầu thơm rảy trong kim quan, lại dùng hòm vàng dựng vào trong hòm bạc, lại dùng hòm bạc dựng vào trong hòm đồng, lại dùng hỏm đồng đựng vào trong hòm sắt, đoạn chất củi thơm lên mà hỏa thiêu. Thế rồi, thâu thập xá-lợì, dựng tháp miếu, treo cờ phướn, trương tán lọng để cứng dường.
 Tiếp đến, Phật bảo A-nan vào thành báo cho các lực sĩ biết rằng đêm nay Phật sẽ phập Niết-

* Trang 38 *
device

Bàn. Hay tin ấy, Thiên long bát bộ đều âu sầu khóc lóc, đồng thanh nói: “ Thế gian đã mất đấng từ phụ. Bọn chúng ta từ nay bị trôi chìm trong biển sinh tử, còn ai cứu vớt nữa đây?”.
 Lúc ấy, trong thành có một phạm chí tên là Tu-bạt-đà-la đã 120 tuổi, nghe tin Phật nhập Niết- bàn tại Tu-la song thọ vào lúc nửa đêm, liền đến chỗ A-nan xin cho ông được yết kiến Phật. Nhưng A-nan sợ làm phiền Phật nên im lặng không trả lời, dù ông xin đến ba lần.
 Khi ấy, Thế Tôn dùng Thiên nhĩ thông nghe được bèn bảo A-nan cho phép Tu-bạt-đà-la vào hầu, khiến ông vui mừng khôn tả. Đoạn Thế Tôn thuyết về Bát chánh đạo cho ông. Nghe pháp xong, ông chứng quả A-la-hán ngay tại chỗ ngồi. Thế là ông xin phép Phật được nhập diệt trước chứ không nỡ chứng kiến Phật Niết-bàn, rồi ông nhập Niết-bàn trước Phật.
 Bấy giờ, Phật thuyết pháp cho 8 bộ chúng và các đệ tử xong, rồi đến nửa đêm tới thời điểm Niết-bàn, Phật đọc kệ:
Những chúng sinh có duyên
Ta đều đã hóa độ
Đêm vắng khí trời mát

* Trang 39 *
device

 Bấy giờ Phật bắt đầu nhập Sơ thiền; xuất Sơ thiền, nhập Nhị thiền; xuất Nhị thiền, nhập Tam thiền; xuất Tam thiền, nhập Tứ thiền; xuất Tứ thiền, nhập Không xứ; xuất Không xứ, nhập Thức xứ; xuất Thức xứ, nhập Vô Sở hữu xứ; xuất Vô Sở hữu xứ, nhập Phi phi tuởng xứ; xuất Phi phi tưởng xứ, nhập Diệt tận định. Thế rồi, Như Lai xuất Diệt tân định, nhập trở lại Phi phi tưởng xứ; xuất Phi phi tưởng xứ, nhập Vô Sở hữu xứ; xuất Vô Sở hữu xứ, nhập Thức xứ; xuất Thức xứ, nhập Không xứ; xuất Không xứ, nhịp trở lại Tứ thiền; xuất Tứ thiền, nhập trở lại Tam thiền; xuất Tam thiền, nhập trở lại Nhị thiền; xuất Nhị thiền, nhập trở lại Sơ thiền. Đoạn từ Sơ thiền nhập vào Nhị thiền; xuất Nhị thiền, nhập Tam thiền; xuất Tam thiền, nhập Tứ thiền; xuất Tứ thiền, nhập Không xứ; xuất Không xứ, nhập Thức xứ; xuất Thức xứ, nhập Vô sở hữu xứ; xuất Vô sở hữu xứ, nhập Phi tưởng phi phi tưởng xứ; xuất phi tưởng phi phi tưởng xứ, nhập Diệt tận định. Ngay nơi định này, Thế Tôn an trụ Niết-bàn. Lúc ấy, quả đất rung động, Thiên Long bát bộ đau thương khóc lóc ầm ĩ. Trời Đế Thích và Phạm Thiên vương liền đọc kệ:
Sinh tử không chân thật
Lừa dối mọi chúng sinh

* Trang 40 *
device

Giờ đây đức Mâu ni
Vứt bỏ như đàm dãi.
 Khi ấy, Ma-da đang ở trên cung trời trông thấy 5 tướng suy vi:
  1. Hoa trên đầu tàn úa;
  2. Dưới nách đổ mồ hôi;
  3. Ánh sáng trên đầu tắt lịm;
  4. Đôi mắt co giật từng hồi;
  5. Không ưa thích chiếc ghế ngồi.
 Đồng thời trong đêm ấy bà thấy 5 ác mộng:
  1. Thấy núi Tu-di sụp đổ, nước bôn biển khô cạn;
  2. Có nhiều quỉ La-sát tay cầm dao bén, tranh nhau khoét mắt của chúng sinh. Khi ấy có một ngọn gió đen thổi mạnh, các La-sát đều tháo chạy vào trong núi tuyết;
  3. Chư Thiên các cõi Dục giới, sắc giới bỗng nhiên mất chiếc mũ châu báu, bứt bỏ các chuỗi ngọc anh lạc, không ngồi yên trên chỗ ngồi, thân thể không có ánh sáng, giống như một đống mực;
  4. Mộng thấy viên ngọc Như ý ở trên ngọn cờ cao thường rơi xuống những châu báu để chu cấp cho tất cả, bị bốn con rồng độc miệng khạc ra lửa

* Trang 41 *
device

 thổi ngã cây cờ ấy, rồi nuốt mất viên ngọc Như ý, đoạn có ngọn gió lốc cuốn phăng nó dìm xuống vực sâu;
5.  Mộng thấy có 5 con sư tử từ trên không trung đi xuống cắn đôi nhũ hoa của Ma-ha-ma-da, rồi chui vào bên hông trái, khiến thân tâm bà đau đớn như bị kiếm đâm.
Sau khi thấy 5 cơn ác mộng, Ma-da kinh hoảng, thức giấc, thầm nhủ: “Ta vừa thấy ác mộng khiến cho thân tâm sầu khổ. Ngày xưa, tại cung vua Tịnh Phạn, trong giác ngủ ngày, ta mộng thấy một điềm hi hữu: thấy một thiên tử thân ánh sắc vàng cỡi con voi trắng có các thiên tử tùy tùng, trỗi nhạc vi diệu làm lu ánh sáng mặt trời, đi vào hông phải của ta, khiến cho thân tâm an lạc, hết mọi thống khổ. Do thế mà ta hoài thai Thái tử Tất-đạt-đa, làm vinh hiển dòng họ, tỏa sáng trong cõi đời. Trái lại, 5 ác mộng giờ đây thật là kinh khủng. Có lẽ đó là điềm triệu cho biết con ta Thích-ca Như Lai đang nhập Niết-bàn.”. Thế là bà thuật lại giấc mộng vừa rồi với các Thiên nữ.
     Bấy giờ, tôn giả A-na-luật thấy nhục thân của Như Lai đã nhập vào kim quan, bèn bay lên cung trời Đao-lợi báo tin cùng Ma-ha-ma-da. Ma-da nghe tin dữ, cực kỳ đau đớn, ngã quỵ xuống đất hôn mê bất tỉnh. Hồi lâu mới tỉnh lại, bà đập đầu,

* Trang 42 *
device

bứt tóc, tháo bỏ các vật trang sức, khóc lóc thảm thiết, nói rằng: “Đêm qua nằm thấy 5 ác mộng ta đoán chắc là Phật đang nhập Niết-bàn. Giờ đây quả nhiên A-na-luật đến bảo rằng Phật đã diệt độ tại Ta-la song thọ, chẳng bao lâu nữa sẽ được trà tỳ. Đau đớn biết dường nào! Con mắt của thế gian đã diệt mất. Sao mà nhanh thế! Phước điền của trời người đã vĩnh biệt. Ngày xưa tại cung Vua Tịnh Phạn vừa sinh Thái tử được 7 ngày thì ta liền mạng chung. Rốt cuộc chưa được bồng bế để biểu lộ tình mẫu tử, đành phải ủy thác Thái tử cho Ma- ha-ba-xà-ba-đề vốn là dì ruột lo phần cho bú mớm duỡng nuôi. Đến khi khôn lớn vừa được 19 tuổi, thì vào lúc nửa đêm Thái tử vượt thành ra đi, khiến cho khắp cả trong ngoài cung cấm không ai là không xót thương sầu não. Tới khi thành đạo, đã mở con mắt trí tuệ cho người đời, che chở mọi loài giống như từ phụ. Vì sao bỗng chốc lại nhập Niết-bàn! Quỉ vô thường cực kỳ hung bạo nỡ nhẫn tâm làm hại đứa con Chánh giác của ta.”.
 Thế rồi, bà đọc bài kệ ở giữa mọi người:
“Đã từ vô lượng kiếp
Thường cùng làm mẹ con
Khi Người thành Chánh giác
Duyên này mới kết thúc

* Trang 43 *
device

Thế rồi đến hôm nay
Li thị hiện Niết bàn
Ví như cây cao ln.
Bầy chim quây qun dậu
Sáng sớm lại bay đi
Chiu ti quy tụ về
Ta, Người là mẹ con
Cùng nương cây sinh tử
Đến khi thành đạo qu
Vĩnh tuyệt cội cây này
Thị hiện sự diệt đ
Không bao giờ gp nữa.”.
 Khi Ma-ha-ma-da đọc kệ xong, nước mắt ràn rụa, đau buồn ảo não không thể kiềm chế, cùng với vô lượng thiên nữ quyến thuộc vây quanh, trỗi thiên nhạc, đốt diệu hương, rắc kỳ hoa, ca tụng tán thán, từ hư không xuống ta-la song thọ. Từ xa thấy kim quan của Phật, bà đau buồn cực độ, ngất xỉu ngã quị. Các thiên nữ phải dìu bà đến bên kim quan. Bà đảnh lễ, nói lời bi thiết: “Từ vô lượng kiếp quá khứ đếp nay đều làm mẹ con, chưa từng lìa xa. Giờ đây bỗng chốc vĩnh viễn biệt ly, không bao giờ gặp lại. Than ôi! Khổ thay! Chúng sinh đã hết phước, còn đang mê muội, ai sẽ dìu dắt họ đây?”,

* Trang 44 *
device

Thế rồi, bà lấy hoa thiên mạn-đà-la, Ma-ha- mạn-đà-la, Mạn-thù-sa, Ma-ha-mạn-thù-sa, rắc trên kim quan, đọc kệ:
Giờ tại song thọ này
Thiên long tám bộ chúng
Chỉ nghe tiếng khóc than
Không thể biết tiếng ai
Như anh vũ ríu rít
Không biết tiếng con nào
Đầy khắp cả mặt đất
Như đàn chim gãy cánh
Không thể cất cánh bay
Nay Như Lai Niết-bàn
Bao kiếp vui ân ái
Như chim Già-ca-la
Giờ đây gió vô thường
Thổi mỗi con một ngả
Chúng sinh đang đau khổ
Hy vọng pháp cam lồ
Khác nào chim Lan-đề
Trông đợi trời đổ mưa
Vì lẽ giờ đây
Vội vã nhập Niết-bàn
Thân nằm trong kim quan
Biết ta đến đây chăng ?

* Trang 45 *
device

 Đọc kệ xong, bà đoái nhìn y Tăng-già-lê, bình bát và tích trượng của Như Lai, rồi dùng tay phải cầm lấy, tay trái vỗ vào đầu, ngã lăn kềnh xuống đất, như Thái sơn sụp đổ, kêu gào và ngất xỉu. Đoạn thốt lên lời này: “Ngày xưa con ta cầm những thứ này, tạo phước đức cho thế gian, làm lợi ích cả trời người. Giờ đây các vật này trở thành vật vô chủ. Hỡi ôi! Khổ thay! Đau đớn không thể thốt nên lời!”.
 Khi ấy, thiên long bát bộ và bốn chúng đệ tử thấy Ma-da đau buồn như thế càng tăng thêm bi thương, tuôn lệ như mưa. Rồi do thần lực của Đế Thích đã biến những giọt nước mắt ấy chảy thành dòng sông.
 Lúc bây giờ, đức Thế Tôn dùng đại thần lực làm cho nắp hòm tự động mở ra. Rồi từ trong kim quan chấp tay ngồi dậy, dùng tiếng Phạn vi diệu chào hỏi mẹ: “Từ xa mẹ đã xuống cõi Diêm-phù- đề này. Các pháp hữu vi là như thế, xin mẹ đừng buồn rầu khóc lóc.”. Rồi đọc kệ:
Trong các loại phước điền
Phật, phước điền tối thượng
Trong tất cả nữ giới
Ngọc nữ báu tối thượng
Ngày nay mẫu thân ta

* Trang 46 *
device

Không một ai sánh bằng
Đã sinh ra ba đời
Phật Pháp và Tăng bảo
Ta từ kim quan dậy
Chắp tay hoan hỉ khen
Nhằm báo ân sinh thành
Biểu hiện lòng hiếu thảo
Chư Phật dù diệt độ
Pháp. Tăng bảo vẫn còn
Xin mẹ đừng ưu su
quán lý vô thường.
 Khi Phật đọc kệ xong. Ma- ha- ma- da đượckhuây khỏa ít nhiều, dung sắc dần được tươi tắn như hoa sen bừng nở. Đồng thời. A- nan thấy Phật ngồi dậy, lại nghe Phật đọc kệ, nước mất tuôn trào nhưng cố gắng kiềm chế, chắp tay bạch Phật “Bạch Thế Tôn, nếu đời sau chúng sinh hỏi con lrằng lúc Thế Tôn Niết-bàn có nói điều chi không thì phải trả lời thế nào?”.
 Phật nới với A-nan: Ông nên đáp rng: Sau khi Thế Tốn Niết bàn, Ma- ha-ma- da từ cung trời đi xuống nơi kim quan. Lúc ấy, đức Như Lai các chúng sinh bất hiếu trong đời sau mà từ kim quan xuất hiện dũng mãnh như sư tử, ngàn ánh sáng phóng ra từ các lỗ chân lông. Mỗi luồng hào quang có hàng ngàn hóa Phật đều

* Trang 47 *
device

chắp tay hướng về Ma-ha-ma-da đọc lên bài kệ như trên.
 A-nan lại hỏi Phật: “Bạch Thế Tôn, vậy bản kinh này nên đặt tên là gì? Phải gìn giữ bằng cách nào?”
 Phật trả lời A-nan: “ Này A-nan, ngày xưa Ta thuyết pháp cho Từ mẫu tại cung Trời Đao-lợi, và bản thân Ma-ha-ma-da phu nhân cũng có tuyên thuyết. Giờ đây, tại nơi này, mẹ con lại gặp nhau. Vậy, ông có thể vì chúng sinh đời sau mà gọi kinh này là “Kinh Ma-ha-ma-da ” ; cũng có th gọi làKinh Phật thăng Đao-lợi thiên vị mu thuyết pháp”; hoặc gọi là “Kinh Phật Lâm Niết-bàn mẫu tử tương kiến ”, cứ như thế mà cung kính thọ trì. ”
 Thế Tôn trình bày xong, liền đọc kệ từ biệt thân mẫu:
“Đời sống con đã hết
Phạm hạnh thành từ lâu
Sứ mệnh đã hoàn tất
Không còn thân đời sau
Xin mẹ tự an ủi
Không nên ưu sầu nữa
Các hành đều vô thường
Vốn là pháp sinh diệt

* Trang 48 *
device

Sinh diệt đã diệt xong
Tịch diệt vui tột cùng.
 Khi đức Thế Tôn đọc kệ xong, nắp kim quan liền khép lại. Ba ngàn đại thiên thế giới đều chấn động. Ma-da và bát bộ chúng khóc thương ảo não không kiềm chế được. Đoạn bà hỏi A-nan:
 Tất-đạt con ta lúc sắp diệt độ có dạy bảo điều chi không?
 A-nan đáp:
-  Vào lúc nửa đêm, đức Thế Tôn dạy bảo các Tỳ-kheo một cách đại khái. Rồi đem 12 bộ kinh mà Ngài đã tuyên thuyết ký thác cho tôn giả Ma- ha-ca-diếp; đồng thời bảo tôi giúp sức công bố.
 Ma-da nghe thế càng thêm cảm kích hỏi tiếp A-nan:
-  Từ ngày theo hầu Phật đến nay, từng nghe Phật dạy, vậy tôn giả có nghe Thế Tôn nói chánh pháp của Như Lai bao giờ diệt tận không?
 A-nan rơi lệ đáp:
-  Trước đây tôi từng nghe Phật nói về tình trạng chánh dháp diệt tận trong tương lai như sau: Sau khi Phật Niết-bàn, Ma-ha-ca-diếp cùng A-nan kiết tập pháp tạng. Khi kiết tập xong, Ma-ha-ca-

* Trang 49 *
device

diếp vào trong núi Lang Tích nhập Diệt tận định. Còn tôi thì cũng chứng đắc đạo quả, rồi kế tiếp nhập Niết-bàn, bèn đem chánh pháp phó thác cho ưu-ba-cúc-đa. Ông này khéo léo thuyết pháp hóa độ mọi người giống như Phúc-lâu-na. Ông còn đem chánh pháp cảm hóa vua A-dục, khiến vua sinh lòng tin kiên cố đốì với Phật pháp. Do thế, vua đem xá-lợi của Phật chia ra, xây 84.000 ngôi bảo tháp cúng dường. Rồi sau Phật diệt độ khoảng 200 năm, Có Tỳ-kheo Thi-la-nan-đà có tài thuyết pháp hóa độ 20 ức người tại châu Diêm-phù-đề.
 Rồi đến 300 năm sau Phật Niết-bàn, có Tỳ- kheo Thanh Hoa Nhãn thuyết pháp khéo léo hóa độ nửa ức người.
 Khoảng 400 năm sau Phật Niết-bàn, có Tỳ- kheo Ngưu Khẩu khéo thuyết pháp hóa độ một vạn người.
 Khoảng 500 năm sau Phật diệt độ, có Tỳ-kheo Bảo Thiên khéo thuyết pháp, hóa độ 2 vạn người. Tám bộ chúng sinh phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác. Chánh pháp đến đây thì dần dần suy diệt.
 Sau 600 năm, có 96 phái ngoại đạo tà kiến tranh nhau phá hủy Phật pháp. Bấy giờ có một

* Trang 50 *
device

Tỳ-kheo tên Mã Minh, khéo thuyết pháp hàng phục các phái ngoại đạo.
 Đến 700 năm sau, có một Tỳ-kheo tên Long Thọ khéo thuyết pháp, bẻ gãy cây cờ tà kiến, đốt lên ngọn đuốc chánh pháp.
 Đến 800 năm sau, các Tỳ-kheo ưa thích y phục, phóng túng ham vui. Trong hàng trăm nghìn người họa may được một hai người đắc đạo.
 Đến 900 năm sau, có những nô bộc làm Tỳ- kheo, những tì nữ thì làm Tỳ-kheo-ni.
 Đến 1000 năm sau, các Tỳ-kheo nghe đến pháp quán tưởng bất tịnh, pháp quán sổ tức thì giận dữ chán ghét. Trong vô lượng Tỳ-kheo họa hoằn lắm mới được một hai người tư duy thiền định.
 Đến 1.100 năm sau, các Tỳ-kheo sống như người thế tục, làm mai cưới vợ, ở trước đại chúng hủy báng giới luật.
 Đến 1.200 năm sau, các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni làm trái phạm hạnh. Nếu sinh con cái, thì con trai làm Tỳ-kheo, con gái làm Tỳ-kheo-ni.
 Đến 1.300 năm sau, ca-sa trở thành màu trắng, không còn nhuộm cho hoại sắc.

* Trang 51 *
device

Đến 1.400 năm sau, bấy giờ bốn chúng giống như những kẻ thợ săn, thích thú sát sinh, đem bán đồ đạc của Tam bảo.
 Đến 1.500 năm sau, tại nước Câu-diệm-di, có Tỳ-kheo tinh thông tam tạng, thuyết pháp tài giỏi, được 500 đồ chúng. Đồng thời có một Tỳ-kheo (đắc quả) La-hán, khéo giữ gìn giới hạnh, cũng được 500 đồ chúng.
 Vào dịp Bố-tát ngày 15, Tỳ-kheo La-hán lên tòa tụng giới: “Những điều này nên làm, những điều này không nên làm.” Khi ấy, một đệ tử của Tỳ-kheo Tam tạng phản vấn vị La-hán: “Hiện nay, thân khẩu thầy không thanh tịnh, vì sao lại nói những lời thô lỗ như thế?”.
 Vị La-hán nói: “ Lâu nay tôi sống thanh tịnh, ba nghiệp thân khẩu ý không có lỗi lầm gì.”
 Người đệ tử của vị Tam tạng nghe thế lại càng thêm giận dữ, liền sát hại vị La-hán ngay tại chỗ ngồi. Khi ấy các đệ tử của Tỳ-kheo La-hán chất vấn: “Những điều thầy ta nói đúng với giáo pháp, vì sao ngươi lại sát hại Hoà thượng của ta?”, liền dùng dao bén đâm chết vị Tam tạng. Thiên long bát bộ không ai là không ưu sầu. Còn ác ma Ba-tuần và các phái ngoại đạo thì vui mừng hớn hở, tranh nhau phá hoại chùa tháp, tàn sát các Tỳ-

* Trang 52 *
device

kheo. Tất cả kinh tạng đều di chuyển đến nước Cưu-thi-na-đề. Long vương A-nậu-đạt bèn gom về thủy cung. Bây giờ Phật pháp bị tận diệt.
 Ma-ha-ma-da nghe nói như thế, kêu khóc ảo não, liền hướng về A-nan đọc kệ:
“Tất c đều hoại diệt
Không thứ gì lâu bn
Tu-di và biển lớn
Kiếp tận cũng tiêu tan
Kẻ hào quí trên đời
Chung cục cũng suy vong
Con ta bấy lâu nay
Gian khổ tu muôn hạnh
Do đó thành Chánh giác
Vì người thuyết kinh tạng
Giờ đây vì lẽ gì,
Tất cả đều tiêu vong?
Than ôi! Cõi sinh tử
Đáng sợ biết dường nào!”
 Khi đọc kệ xong, Ma-da nói với A-nan: “Như Lai đã di huấn, đem chánh pháp ký thác cho tôn giả và Ma-ha-ca-diếp, vậy mong thầy siêng năng hộ trì, chuyên tâm đọc tụng. Giờ đây, tôi không đành lòng chứng kiến phút trà tỳ của Như Lai.”

* Trang 53 *
device

 Thế rồi, bà đảnh lễ kim quan của Phật, đi nhiễu bên phải 7 vòng, nước mắt ràn rụa than khóc, rồi trở về cõi trời.
 Lúc ấy, tại Ta-la song thọ, Thiên long bát bộ, Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, ưu-bà-di chứng kiến cảnh tượng mẹ con đức Như Lai gặp nhau, và nghe những lời bà nói, có người thì phát tâm cầu đạo vô thượng, có người đắc quả Tu-đà- hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, hoặc có kẻ phát tâm cầu quả Bích-chi Phật. Tất cả đại chúng đều hoan hỉ thọ trì lời Phật dạy, kính cẩn phụng hành.

* Trang 54 *
device

 
Giải Trình Ý Nghĩa Vu Lan