LOGO VNBET
LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH
TẬP 18



BỘ BÁT-NHÃ
I



SỐ 220
(Quyển 1 -50)





HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC
LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

* Trang 1068 *
device

* Trang 1069 *
device

LỜI NÓI ĐẦU
 
Ba tạng giáo điển là kho tàng của trí tuệ Bát-Nhã, là chìa khoá của sự thành tựu đạo nghiệp. Hơn mười ba thế kỷ trước, thấu triệt lẽ này, Đại sư Huyền Tráng đã phát đại hùng tâm phiên dịch kiện toàn ba tạng giáo điển, giúp Trung Quốc hồng phước sở hữu Trung văn Đại Tạng Kinh.
Trải năm mươi năm ấp ủ một hoài bão tương tự, mãi đến ngày nay, chúng tôi, mới tạm hội đủ duyên để thực hiện bộ Việt tạng; thành tựu ấy chẳng thể, chẳng phải do một cá nhân: nó là thành quả của một công đức cộng đồng, do nhiều trái tim, bộ óc hợp lại.
Xưa kia, sự hiện diện của Hán tạng đã góp phần to lớn vào sự nghiệp nâng cao đời sống văn hoá, tâm linh của Trung Hoa, giúp nước này đủ sức mạnh gốc rễ để đứng vững trước bao phong ba, thử thách. Nhận định về điều này, ông Phùng Hữu Lan, giáo sư Viện đại học Bắc Kinh đã viết:
“Vào thời đại Nam Bắc triều, giới tư tưởng Trung Quốc lại có sự chuyển mình lớn lao. Bởi vì lúc đó tư tưởng Phật giáo truyền vào Trung Quốc có hệ thống, người Trung Quốc đối với Phật giáo cũng thâm nhập hiểu được những huyền diệu sâu xa. Từ đó cho đến sơ diệp nhà Tống, những người có tư tưởng lỗi lạc nhất của Trung Quốc đều là những người nghiên cứu tư tưởng đạo Phật (khoảng năm sáu trăm năm). Tư tưởng Phật giáo vốn là sản vật của Ấn Độ nhưng được người Trung Quốc giảng giải, phần nhiều đem tư tưởng đó thâm nhậm vào khuynh hướng tư tưởng người Trung Quốc, biến thành tư tưởng Phật giáo của Trung Quốc.”*
Sự hiện diện của Việt tạng đối với dân tộc ta đương nhiên cũng là như thế.
Về mặt nội dung, Việt tạng tiếp nạp cả Đại tạng Bắc truyền và Đại tạng Nam truyền. Về phần Đại tạng Bắc truyền, quan trọng nhất được chọn
_______________
* Trung Quốc Triết Học Sử, trang 661, xb.1970 tại Đài Loan.
“Nam Bắc Triều thời, Trung Quốc tư tưởng giới hựu hữu đại biến động. Cái ư thị thời Phật giáo tư tưởng hữu hệ thống đích du nhập, nhi Trung Quốc nhơn đối chi diệc năng hữu thâm nhậm liễu giải. Tự thử dĩ hậu, dĩ chí Tống sơ Trung Quốc chi đệ nhất lưu tư tưởng gia, giai vi Phật học gia. Phật học học bổn vi Ấn Độ chi sản vật, đản Trung Quốc nhơn giảng chi, đa tương kỳ gia nhập Trung Quốc tư tưởng chi khuynh hướng, dĩ sử thành vi Trung Quốc chi Phật học.”

* Trang 1070 *
device

Từ Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh, Tục Tạng Kinh…; them vào những sắc thái đặc biệt của Đại Tạng Tây Tạng, Nhật Bổn; những văn bản tư tưởng Phật giáo của các vị Cao tăng học giả Đông, Tây cận đại và hiện tại: tất cả vào khoảng một ngàn tập, mỗi tập dày một ngàn trang khổ 17x24 cm, như quý vị đang có trước mắt.
Chỉ có sơ qua, đã mường tượng được công việc thực hiện Việt tạng là khó khăn như thế nào. Thử liếc nhìn qua nước Nhật Bổn chẳng hạn: chỉ mỗi phần việc biên tập tu đính dành cho bộ Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh (vì toàn bộ Đại Tạng Trung văn và Đại Tạng Nhật Bổn đã hoàn thành từ lâu), do hai học giả Phật giáo lỗi lạc của Nhật Bản và Cao Nam Thuận Thứ Lang (Junjiro Takakusu)và Độ Biên Hải Húc (Watanabe) chủ trì, cùng với sự cộng tác của nhiều học giả Phật giáo và Đông Phương học mà phải cống hiến ròng rã mười ba năm trí tuệ tâm huyết, mới tạm gọi là hoàn chỉnh.
Việc đã đành là khó, ngàn khó vạn khó, nhưng lẽ nào thấy khó mà không làm. Tư lượng sức mình có hạn, nhưng vì mỗi chút lòng thao thức cho sinh mệnh, tiền đồ của Phật giáo và dân tộc Việt Nam, chúng tôi đã mạo muội đứng lên khởi xướng, những mong một gọi nghìn thưa: mỗi Phật tử người Việt, xin ý thức trách nhiệm của mình, tự nguyện góp phần công đức vào sự nghiệp thực hiện bộ Việt tạng này, chẳng những là phương tiện thù thắng để hoằng dương Chánh pháp, mà còn là đối với nền văn hoá dân tộc được cống hiến vô cùng sâu rộng, cũng xứng đáng là một tông giáo đã có mặt trên đất nước Việt Nam ngót hai ngàn năm lịch sử.
Hôm nay Việt tạng bắt đầu xuất bản, vì là lần đầu, mặc dầu chúng tôi cố gắng đến mức tối đa, nhưng chắc cũng khó  tránh khỏi những khỏi những khuyết điểm về hình thức lẫn nội dung; hy vọng những vị cao kiến chỉ dạy để kịp thời sửa lại trong những tập sau cũng như lần tái bản. Ở đây chúng tối xin ghi ơn những vị tiền bối đã âm thầm góp sức, cũng như nhiều vị phụng hiến trí tuệ và mồ hôi qua sáu năm và những ngày sắp tới vào  công việc gian lao này. Sau hết, không quên ơn chính phủ Việt Nam trong thời gian qua, đã dành cho chúng tôi nhiều sự dễ dàng trong khi thực hiện Đại Tạng Kinh chữ Việt.
Kính chúc Quý vị vô lượng cát tường
Viết tại chùa Pháp Bảo TP. Hồ Chí Minh
Ngày 06 tháng giêng năm Canh Thìn
P.L: 2544 (2000)
Sa môn THÍCH TỊNH HẠNH.

* Trang 1071 *
device

NHỮNG QUY ƯỚC THỐNG NHẤT
TRONG PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

I- Viết hoa toàn bộ:
1. Tên người: (Phật) Vô Lượng, (vua) Tự Đức, (Thiền sư) Vạn Hạnh, (Bồ-tát) Quán Thế Âm...
2. Tên nước: Việt Nam, Trung Hoa, Thái Lan, Đài Loan...
3. Tôn Xưng danh hiệu Phật: Đức Như Lai, Bậc Chúng Hựu, Đấng Tối Chánh Giác...
4. Tác phẩm, kinh sách: luận Trung Quán, kinh Diệu  Pháp Liên Hoa, kinh Trường A-Hàm...
II- Viết hoa chữ đầu:
1. Địa danh: thành Vương xá, chùa Ấn quang, rừng Thi lợi...
2. Thuật ngữ phật học được nhấn mạnh: Bát chánh đạo, Tứ thánh đế, Khổ xuất yếu thánh đế...
3. Phẩm bậc, quả vị tôn kính: Hòa thượng, Thanh văn, Duyên giác, Thái tử (nói về Phật, Bồ-tát thị hiện độ sanh; ví dụ: Thái tử Tỳ-bà-thi), Tôn giả...
4. Chủng loại: chư Thiên
5. Phương hướng: phương Đông nam, hướng Tây bắc, phía Đông thành Vương xá...
III- Viết hoa chữ đầu + gạch nối: (những từ được phiên âm từ Pàli)
1. Nhân danh: Mãn-độ-ma, Xà-ni-sa, Xá-lợi-phất...
2. Địa danh: nước Bạt-kỳ, thành Xá-vệ, cõi Diêm-phù-đề...
3. Thuật ngữ phật học được nhấn mạnh: A-lại-da, Tam-phật-đà, Ba-la-đề-mục-xoa...
4. Phẩm bậc, quả vị: Tỳ-kheo, Ưu-bà-di, A-la-hán...
5. Chủng loại: A-tu-la, La-sát, Càn-thát-bà....
IV- Gạch nối (danh từ chung được phiên âm từ Pàli)
ví dụ: đàn-việt, na-do-tha, do-thuần...

* Trang 1072 *
device

V- Số: 
1. Viết thành chữ: (những số quá lớn nên chú thích thêm số)
ví dụ: hai trăm năm mươi (giới), ba mươi hai (tướng tốt), mười lăm ức bảy ngàn sáu mươi vạn (1.570.600.000)...
2. Viết thành số: số hiệu kinh, số trang dẫn
ví dụ: Đại I, trang 15, cht. 52...
VI- Đặc biệt: 
Âm "y" và "i": dù đứng một mình, đứng đầu từ hoặc ở giữa từ, hoặc sau các phụ âm: K, L,M,T,Q vẫn viết theo thói quen cũ.
ví dụ: kỹ cương, lý luận, hoàn mỹ, quy định, li ti, hoan hỷ ...
- viết là " Phạm" không viết là " Phạn" (phát âm theo chữ Brahma).
- viết là "Tuệ" không viết là "Huệ"
 TP. Hồ Chí Minh, ngày 8 tháng 9 năm 2000
Sa môn Thích Tịnh Hạnh

* Trang 1073 *
device

MỤC LỤC
(BÁT-NHÃ – BỘ 1)
 
Số 220 – KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA (QUYỂN 1→50) ............................. 1         
Quyển 1 ................................................................................................................................ 3
Phẩm 1: DUYÊN KHỞI (1) ................................................................................................. 3
QUYỂN 2 ............................................................................................................................. 20
Phẩm 1: DUYÊN KHỞI (2) ................................................................................................. 20
QUYỂN 3 ............................................................................................................................. 44
Phẩm 2: HỌC QUÁN (1) ..................................................................................................... 44
QUYỂN 4 ............................................................................................................................. 63
Phẩm 2: HỌC QUÁN (2) ..................................................................................................... 63
Phẩm 3: TƯƠNG ƯNG 1 ..................................................................................................... 76
QUYỂN 5 ............................................................................................................................. 83
Phẩm 3: TƯƠNG ƯNG (2) .................................................................................................. 83
QUYỂN 6 ............................................................................................................................. 104
Phẩm 3: TƯƠNG ƯNG (3) .................................................................................................. 104
QUYỂN 7 ............................................................................................................................. 130
Phẩm 3: TƯƠNG ƯNG (4) .................................................................................................. 130
Phẩm 4: CHUYỂN SINH (1) ............................................................................................... 141
QUYỂN 8 ............................................................................................................................. 149
Phẩm 4: CHUYỂN SINH (2) ............................................................................................... 149
QUYỂN 9 ............................................................................................................................. 168
Phẩm 4: CHUYỂN SINH (3) ............................................................................................... 168
QUYỂN 10 ........................................................................................................................... 187
Phẩm 5: KHEN NGỢI CÔNG ĐỨC THÙ THẮNG .......................................................... 187
Phẩm 6: HIỆN TƯỚNG LƯỠI ............................................................................................ 194
QUYỂN 11 ........................................................................................................................... 204
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (1) .......................................................................... 204
QUYỂN 12 ........................................................................................................................... 222
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (2) .......................................................................... 222
QUYỂN 13 ........................................................................................................................... 239
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (3) .......................................................................... 239

* Trang 1074 *
device

QUYỂN 14 ........................................................................................................................... 259
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (4)........................................................................... 259
QUYỂN 15 ........................................................................................................................... 280
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (5) .......................................................................... 280
QUYỂN 16 ........................................................................................................................... 304
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (6) .......................................................................... 304
QUYỂN 17 ........................................................................................................................... 323
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (7) .......................................................................... 323
QUYỂN 18 ........................................................................................................................... 348
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (8) .......................................................................... 348
QUYỂN 19 ........................................................................................................................... 381
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (9) .......................................................................... 381
QUYỂN 20 ........................................................................................................................... 411
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (10) ........................................................................ 411
QUYỂN 21 ........................................................................................................................... 444
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (11) ........................................................................ 444
 
QUYỂN 22 ........................................................................................................................... 479
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (12) ........................................................................ 479
QUYỂN 23 ........................................................................................................................... 514
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (13) ........................................................................ 514
QUYỂN 24 ........................................................................................................................... 539
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (14) ........................................................................ 539
QUYỂN 25 ........................................................................................................................... 557
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (15) ........................................................................ 557
QUYỂN 26 ........................................................................................................................... 576
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (16) ........................................................................ 576
QUYỂN 27 ........................................................................................................................... 594
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (17) ........................................................................ 594
QUYỂN 28 ........................................................................................................................... 614
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (18) ........................................................................ 614
QUYỂN 29 ........................................................................................................................... 633
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (19) ........................................................................ 633
QUYỂN 30 ........................................................................................................................... 653
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (20) ........................................................................ 653
QUYỂN 31............................................................................................................................ 671
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (21) ........................................................................ 671

* Trang 1075 *
device

QUYỂN 32 ........................................................................................................................... 691
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (22) ........................................................................ 691
QUYỂN 33 ........................................................................................................................... 711
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (23) ........................................................................ 711
QUYỂN 34 ........................................................................................................................... 730
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (24) ........................................................................ 730
QUYỂN 35 ........................................................................................................................... 749
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (25) ........................................................................ 749
QUYỂN 36 ........................................................................................................................... 768
Phẩm 7: DẠY BẢO TRAO TRUYỀN (26) ........................................................................ 768
Phẩm 8: KHUYÊN HỌC ..................................................................................................... 774
Phẩm 9: KHÔNG TRỤ (1) .................................................................................................. 786
QUYỂN 37 ........................................................................................................................... 790
Phẩm 9: KHÔNG TRỤ (2) .................................................................................................. 790
QUYỂN 38 ........................................................................................................................... 811
Phẩm 10: HÀNH TƯỚNG CỦA BÁT-NHÃ (1) ................................................................ 811
QUYỂN 39 ........................................................................................................................... 833
Phẩm 10: HÀNH TƯỚNG CỦA BÁT-NHÃ (2) ................................................................ 833
QUYỂN 40 ........................................................................................................................... 854
Phẩm 10: HÀNH TƯỚNG CỦA BÁT-NHÃ (3) ................................................................ 854
QUYỂN 41............................................................................................................................ 872
Phẩm 10: HÀNH TƯỚNG CỦA BÁT-NHÃ (4) ................................................................ 872
QUYỂN 42............................................................................................................................ 895
Phẩm 11: THÍ DỤ (1) ........................................................................................................... 895
QUYỂN 43 ........................................................................................................................... 915
Phẩm 11: THÍ DỤ (2) ........................................................................................................... 915
QUYỂN 44 ........................................................................................................................... 932
Phẩm 11: THÍ DỤ (3) ........................................................................................................... 932
QUYỂN 45 ........................................................................................................................... 951
Phẩm 11: THÍ DỤ (4) ........................................................................................................... 951
Phẩm 12: BỒ-TÁT (1) .......................................................................................................... 965
Quyển 46 .............................................................................................................................. 970
Phẩm 12: BỒ-TÁT (2) .......................................................................................................... 970
Quyển 47 .............................................................................................................................. 994
Phẩm 13: MA-HA-TÁT (1) .................................................................................................. 994
Quyển 48 .............................................................................................................................. 1014

* Trang 1076 *
device

Phẩm 13: MA-HA-TÁT (2) .................................................................................................. 1014
Quyển 49 .............................................................................................................................. 1030
Phẩm 13: MA-HA-TÁT (3) .................................................................................................. 1030
Phẩm 14: NÓI VỀ ÁO GIÁP ĐẠI THỪA (1) ..................................................................... 1038
Quyển 50 .............................................................................................................................. 1049
Phẩm 14: NÓI VỀ ÁO GIÁP ĐẠI THỪA (2) ..................................................................... 1049

* Trang 1077 *
device

VÀI NÉT VỀ BỘ BÁT NHÃ
 
Bộ Bát Nhã gồm mười sáu tập, về hình thức trình bày, in ấn cũng như 2 bộ A – hàm và Bản Duyên.
Về nội dung, bộ Bát Nhã gồm hai phần chính: mười hai tập đầu là giới thiệu Kinh Đại Bát Nhã ba-la-mật-đa. Bốn tập sau là giới thiệu các kinh thuộc Bát Nhã rời mang số hiệu từ 221 đế 261 nơi ĐKT/ĐCTT.
I.Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa (Mahà Prajnàkà ramita –Sutra):
Mang số 220, gồm sáu trăm quyển (Ba tập 5,6,7 thuộc ĐKT/ĐCTT) do pháp sư Huyền Trang (602 – 664) Hán dịch. Đây là bộ kinh thuộc về vĩ đại của Phật giáo Bắc truyền và bản Hán dịch của pháp sứ Huyền Trang, cũng là một thành tựu lớn , một đóng góp lớn cho sự hoàn thành Đại Tạng Kinh chữ Hán của Phật giáo Trung Hoa nói riêng, Phật giáo Bắc truyền nói chung.
Kinh được thuyết giảng tại bốn nơi với mười sáu hội:
1.Núi Linh Thứu, thuộc thành Vương Xá: Gồm 7 tập:
- Hội thứ nhất: 400 quyển (Quyển 1 đến quyển 400)
- Hội thứ hai: 78 quyển (Quyển 401 đến quyển 478)
- Hội thứ ba: 59 quyển (Quyển 479 đến quyển 537)
- Hội thứ tư: 18 quyển (Quyển 538 đến quyển 555)
- Hội thứ năm: 10 quyển (Quyển 556 đến quyển 565)
- Hội thứ sáu: 08 quyển (Quyển 566 đến quyển 573)
- Hội thứ mười lăm: 02 quyển (Quyển 591 - 592)
2.Khu Lâm Viên Kỳ Đà – Cấp Cô Độc : Gồm 7 hội:
- Hội thứ bảy: 02 quyển (Quyển 574,575)
- Hội thứ tám: 01 quyển (Quyển 576)
- Hội thứ chín: 01 quyển (Quyển 577,tức Kinh Kim Cương)
- Hội thứ mười một: 05 quyển (Quyển 579 -  583)

* Trang 1078 *
device

- Hội thứ mười hai: 05 quyển (Quyển 584 - 588)
- Hội thứ mười ba: 01 quyển (Quyển 589)
- Hội thứ mười bốn: 01 quyển (Quyển 590)
3.Cung trời Tha Hóa Tự tại: gồm 1 hội:
- Hội thứ mười: 01 quyển (Quyển 578)
4.Gần ao Bạch lộ trong Tịnh Xá Trúc Lâm, thành Vương Xá: gồm 1 hội:
- Hội thứ mười sáu: 08 quyển (Từ Quyển 593 đến Quyển 600)
Nơi đầu mỗi hội, bản Hán dịch đều có bài tựa, do đại sư Huyền Tắc viết. Vì là một bộ phận quan trọng trong tư tưởng của Phật giáo phát triển, nên các kinh thuộc văn hệ Bát nhã đã được đưa vào đất Trung Hoa và được dịch ra Hán văn rất sớm. Căn cứ theo mười sáu hội thì:
  • Chín hội (Hội thứ 1, 3,5,11,12,13,14,15,16) gồm bốn trăm sáu mươi mốt quyển là phần pháp sư Huyền Trang dịch mới.
  • Bảy hội (Hội thứ 2,4,6,7,8,9,10) gồm một trăm mười chín quyển, đã có các vị thuộc thế hệ trước dịch rồi và pháp sư Huyền Trang dịch lại, cùng một số Kinh đã được dịch sau pháp sư Huyền Trang.
Điểm cần lưu ý ở đây là về các thuật ngữ, các địa danh, nhân danh, pháp sư Huyền Trang đã sử dụng trong bộ kinh này, hoặc theo lối phiên âm, hoặc theo lối dịch ý, có khác với các vị dịch giả đi trước:
-Bạc già phạm (Thế Tôn)
-Mười tôn hiệu của Phật: Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác, Minh hành viên mãn, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng trượng phu, Điều ngự sĩ, Thiên nhân sư, Phật, Bạc già phạm.
-Bốn chúng đệ tử: Bí-sô, Bí-sô-ni, Ô-ba-sách-ca, Ô-ba-tư-ca.
-Tám bộ chúng hộ pháp: Thiên, Long, Dược xoa, Kiện-đạt-phược, A-tố-bạc, Yết-lộ-đồ, Khẩn-nại-lạc, Ma-hô-lạc-già.
-Sáu Ba-la-mật: Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát nhã.
-Ba đường ác: Địa ngục, Quỷ giới, Bàng sanh.
-Hữu tình (Chúng sanh) Dị sanh (Phàm phu) Cụ thọ (Tôn giả) Đổ đa (Đầu đà) Tát-ca-da-kiến (Thân kiến( Tốt-đổ-ba (Tháp) Thiết-lơi-đa (Xá lợi) Du-thiện-na (Do tuần) Nhất-sanh-sở-hệ (Nhất sanh bổ xứ) Rừng Thị Đa (Rừng Kỳ đà) Thất-la-phiệt (Xá vệ) Căng-già (Sông Hằng) v.v…

* Trang 1079 *
device

II.Các Kinh Bát Nhã rời.
Mang số hiệu 221 đến 261, nơi tập 8 thuộc ĐKT/ĐCTT:
1.Ba Kinh sau đây được dịch trước pháp sư Huyền Trang, thuộc về hội thứ hai:
-Kinh Phóng Quang Bát Nhã, số hiệu 221, hai mươi quyển, do đại sư Vô-la-xoa Hán dịch vào đời Tây Tấn (265 – 317).
-Kinh Quang Tán Bát Nhã, số hiệu 222, mười quyển, do pháp sư Trúc Pháp Hộ Hán dịch vào đời Tây Tấn.
- Kinh Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật, số hiệu 223, hai mươi bảy quyển, do pháp sư Cưu-ma-la-thập Hán dịch vào đời Hậu Tần (384 – 417)
2.Thuộc về hội thứ tư có bốn Kinh, được dịch trước pháp sư Huyền Trang:
-Kinh Đạo Hành Bát Nhã, số hiệu 224, mười quyển, do đại sư Chi-lâu-ca-sấm Hán dịch vào đời Hậu Hán (25 – 220)
-Kinh Đại Minh Độ, số hiệu 225, sáu quyển, do cư sĩ Chi Khiêm Hán dịch vào đời Đông Ngô (229 -280)
- Kinh Ma Ha Bát Nhã sao, số 226, năm quyển, do hai đại sư Đàm Ma Bì và Trúc Phật Niệm Hán dịch vào đời Tiền Tần (351 – 394)
- Kinh Tiểu Phẩm Bát Nhã, số hiệu 227, mười quyển, do Pháp sư Cưu-ma-la-thập Hán dịch vào đời Hậu Tần.
3.Thuộc về hội thứ sáu, có một Kinh được dịch trước Pháp sư Huyền Trang:
-Kinh Thắng Thiên Vương Bát Nhã Ba La Mật, số hiệu 231, bảy quyển, do Nguyệt-bà-thủ-na Hán dịch vào đời Trần (557 – 588)
4.Thuộc về hội thứ bảy, có hai Kinh, được dịch vào đời Lương (502 – 556):
- Kinh Văn Thù Sư Lợi Sở Thuyết Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật, số hiệu 232, hai quyển, đại sư Mạn-đà-la-tiên Hán dịch.
- Kinh Văn Thù Sư Lợi Sở Thuyết Bát Nhã, số hiệu 233, một quyển, do đại sư Tăng-già-ba-la Hán dịch.
5. Thuộc hội thứ tám, có một Kinh được dịch vào đời Lưu Tống (420 -478):
- Kinh Nhu Thủ Bồ Tát Vô Lượng Thanh Tịnh Phân Vệ, số hiệu 234, hai quyển , do đại sư Tường Công Hán dịch.
6. Thuộc hội thứ chín, được gọi là phần Năng đoạn Kim Cương, tức là Kinh Kim Cương:

* Trang 1080 *
device

Trước pháp sư Huyền Trang, Kinh này đã có bốn bản Hán dịch của các Pháp sư Cưu-ma-la-thập (số hiệu 235), đại sư Bồ đề Lưu Chi (số hiệu 236) dịch vào đời Hậu Ngụy (331 – 584), đại sự Châu Đế (số hiệu 237) dịch vào đời Trần và đại sư Cấp Đa (số hiệu 238) dịch vào đời Tùy. Một bản Hán dịch ra đời sau pháp sư Huyền Trang do pháp sư Nghĩa Tịnh dịch (số hiệu 231) vào khoảng đầu thế kỷ 8 Tây lịch. Trong ấy, bản dịch của pháp sư Cưu-ma-la-thập là bản Hán dịch được nhất và cũng được phổ biến nhất.
7.Các Kinh số 240,242,243 là thuộc về hội thứ mười, mang tên là Phần Bát Nhã Lý Thú.
Một điểm cần chú ý là Tâm Kinh Bát Nhã Ba Ba Mật Đa với bảy bản Hán dịch ( Các Kinh mang số hiệu 250,251,252,253,254,255,257), trong đó bản Hán dịch ngắn gọn, súc tích và uyển chuyển nhất là bản dịch của pháp sư Huyền Trang (số hiệu 251) tức bản mà người Phật tử thường đọc tụng. Các bản Hán dịch còn lại, gồm một bản dịch trước (số hiệu 250) và năm bản dịch sau pháp sư Huyền Trang. Pháp thoại ngắn này được xem là một thâu tóm phần tinh túy nơi diệu nghĩa của Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa, với câu mở đầu: “Bồ tát Quán Tự Tại khi đi vào cảnh giới Bát Nhã Ba-la-mật-đa thâm diệu, đã quán chiếu, thấy rõ năm uẩn đều là không, và vượt qua tất cả mọi khổ ách.”
BAN BIÊN TẬP ĐẠI TẠNG KINH

* Trang 1081 *
device

 
Đại Tập 18 - Bộ Bát-Nhã I - Số 220 (Quyển 1 - 50)