LOGO VNBET
KINH ĐẠI BẢO TÍCH
 
QUYỂN 115
 
Hán dịch: Đời Đại Đường, Tam tạng Pháp sư Bồ-đề-lưu-chí.
 
Pháp hội 45: BỒ-TÁT VÔ TẬN TUỆ
 
Tôi nghe như vầy:
Một thuở nọ Đức Phật ở thành Vương xá trong núi Kỳ-xà-quật, cùng chúng đại Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người, cùng hội họp ở đây.
Bấy giờ, lại có một vạn Đại Bồ-tát cùng họp, đó là Bồ-tát Tuệ Tràng, Bồ-tát Pháp Tràng, Bồ-tát Nguyệt Tràng, Bồ-tát Nhật Tràng, Bồ-tát Vô Biên Tràng…
Còn có mười sáu tại gia Bồ-tát, Bồ-tát Bạt-đà-bà-la làm Thượng thủ.
Còn có sáu mươi Đại Bồ-tát vô tỉ dụ tâm, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi làm Thượng thủ.
Còn có tất cả Đại Bồ-tát trong Hiền kiếp, Bồ-tát Di-lặc làm Thượng thủ.
Còn có sáu vạn Đại Bồ-tát, Bồ-tát Vô Tận Tuệ làm Thượng thủ.
Bấy giờ Bồ-tát Vô Tận Tuệ đứng dậy để hở vai áo bên phải, gối phải chấm đất, chắp tay lễ Đức Phật, đem các hoa báu phụng tán trên Phật mà bạch:
–Bạch Thế Tôn! Nói là tâm Bồ-đề ấy, do nghĩa gì mà gọi là tâm Bồ-đề? Bồ-tát lại do bao nhiêu pháp mà thành tâm Bồ-đề? Thế nào là tâm Bồ-đề? Trong Bồ-đề, tâm chẳng thể nắm bắt; trong tâm, Bồ-đề cũng chẳng thể nắm bắt; lìa Bồ-đề, tâm chẳng thể nắm bắt; lìa tâm, Bồ-đề cũng chẳng thể nắm bắt.
Bồ-đề ấy không sắc không tướng chẳng nói năng được, tâm ấy cũng không sắc không tướng, chẳng hiển thị được. Chúng sinh cũng

* Trang 543 *
device

như vậy, đều chẳng thể nắm bắt.
Bạch Thế Tôn! Các pháp như vậy sẽ y cứ nghĩa gì mà được tu hành?
Đức Phật dạy:
–Này Vô Tận Tuệ! Nay ông lắng nghe kỹ và khéo suy nghĩ.
Ta nói Bồ-đề ấy vốn không danh tự ngôn thuyết. Vì sao? Vì trong Bồ-đề danh tự ngôn thuyết chẳng thể nắm bắt. Tâm và chúng sinh cũng lại như vậy, nếu biết như vậy thì gọi là tâm Bồ-đề.
Bồ-đề ấy chẳng phải quá khứ, vị lai, hiện tại. Tâm và chúng sinh cũng chẳng phải quá khứ, vị lai, hiện tại. Nếu biết nghĩa ấy thì gọi là Bồ-tát, nhưng trong ấy cũng chẳng thể nắm bắt.
Với tất cả pháp đều vô sở đắc thì gọi là được tâm Bồ-đề.
Như A-la-hán được quả A-la-hán mà ở trong ấy đều vô sở đắc, chỉ trừ theo thế tục gọi là đắc quả, với tất cả pháp đều vô sở đắc. Được tâm Bồ-đề cũng vậy, vì muốn dẫn nhiếp sơ nghiệp Bồ-tát nên nói tâm Bồ-đề, nhưng ở trong ấy không có tâm. Không có tâm gọi là không có Bồ-đề, không có Bồ-đề gọi là không có chúng sinh, không có chúng sinh gọi là không có Thanh văn, không có Thanh văn gọi là không có Độc giác, không có Độc giác gọi là không có Bồ-tát, không có Bồ-tát gọi là không có Như Lai, không có Như Lai gọi là không có hữu vi, không có hữu vi gọi là không có vô vi, không có vô vi gọi là không có cái hiện được, không có cái sẽ được.
Này Vô Tận Tuệ! Nay ta y theo ngôn thuyết mà giải bày như vầy: Nếu có chúng sinh căn lành rộng lớn vượt các chúng sinh như núi Tu-di cao hơn tất cả, là phát tâm thứ nhất, làm nhân cho Bố thí ba-la-mật-đa. Dường như đại địa khéo có thể an trụ tất cả sự nghiệp, là phát tâm thứ hai làm nhân cho Giới ba-la-mật-đa. Ý chí dũng mãnh an thọ phiền não như vua sư tử, oai phục bầy dã thú, thân không kinh sợ, là phát tâm thứ ba, làm nhân cho Nhẫn nhục Ba-la-mật-đa. Thế lực hùng mạnh nhanh nhẹn hay điều phục phiền não như Na-la-diên xô dẹp mọi kẻ khác, là phát tâm thứ tư, làm nhân cho Tinh tấn ba-la-mật-đa. Các công đức căn lành khai phát như cây ba-lợi-chất-đa, Câu-bệ-đà-la nở hoa, là phát tâm thứ năm làm nhân cho Thiền định ba-la-mật-đa. Trừ bỏ si ám như ánh sáng

* Trang 544 *
device

vô biên của mặt trời, là phát tâm thứ sáu làm nhân cho Bát-nhã ba-la-mật-đa. Công đức ý lạc tất cả trang nghiêm, đều được viên mãn như đại thương chủ, tài vật giàu có hay dùng phương tiện thiện xảo vượt khỏi các hiểm nạn, là phát tâm thứ bảy làm nhân cho Phương tiện ba-la-mật-đa. Chướng ngại đã trừ diệt, ý lạc đầy đủ như trăng tròn sáng, là phát tâm thứ tám, làm nhân cho Lực ba-la-mật-đa. Cõi Phật và chúng sinh đều nghiêm tịnh cả, đầy đủ pháp lành, việc làm thành tựu như người nghèo được vô tận tạng, sở nguyện viên mãn, là phát tâm thứ chín, làm nhân cho Nguyện ba-la-mật-đa. Phước trí vô biên, như hư không tự tại với tất cả pháp như Chuyển luân vương đã thọ quán đảnh, là phát tâm thứ mười, làm nhân cho Trí ba-la-mật-đa.
Này Vô Tận Tuệ! Nếu tu tập thành tựu mười thứ phát tâm này thì gọi là Bồ-tát, gọi là tối thắng chúng sinh, là vô chướng ngại chúng sinh, là chẳng phải hạ liệt chúng sinh. Nhưng cứ nơi thật nghĩa thì chẳng thể nắm bắt, thế nên trong ấy không có chúng sinh, không có tâm, không có Bồ-đề.
Lại nữa, này Vô Tận Tuệ! Các Bồ-tát hành Thí ba-la-mật-đa lấy mười pháp làm đầu là: Tín căn, tín lực, ý lạc, tăng thượng ý lạc, lợi ích chúng sinh, đại Từ, đại Bi, hành bốn Nhiếp pháp, ái lạc Phật pháp và cầu Nhất thiết trí.
Này Vô Tận Tuệ! Các Bồ-tát hành Giới ba-la-mật-đa, lấy mười pháp làm đầu là Thân nghiệp thanh tịnh, ngữ nghiệp thanh tịnh, ý nghiệp thanh tịnh, không tâm oán hại, trừ sạch ác thú, xa rời bát nạn, siêu hơn bậc Thanh văn và Bích-chi-phật, an trụ công Đức Phật, đầy đủ các sở nguyện và thành tựu đại nguyện.
Này Vô Tận Tuệ! Các Bồ-tát hành Nhẫn nhục ba-la-mật-đa, lấy mười pháp làm đầu là: Bỏ lìa sân hận, chẳng kể thân, chẳng kể mạng, tín giải thành tựu chúng sinh, từ lực, tùy thuận pháp nhẫn, sâu xa pháp nhẫn, quảng đại thắng nhẫn và phá vô minh tối tăm.
Này Vô Tận Tuệ! Các Bồ-tát hành Tinh tấn ba-la-mật-đa, dùng mười pháp làm đầu là: Tùy theo chỗ làm của chúng sinh mà làm, thân, khẩu, ý nghiệp thường sinh tùy hỷ, không lười biếng, chuyên tiến đến, tu Chánh cần, tu Niệm xứ, phá kẻ thù phiền não,

* Trang 545 *
device

quan sát các pháp, thành tựu chúng sinh và cầu Nhất thiết trí.
Này Vô Tận Tuệ! Các Bồ-tát hành Thiền định ba-la-mật-đa, lấy mười pháp làm đầu là: An trụ thiện pháp, tâm duyên một cảnh, duyên cảnh định, chánh định, thiền giải thoát, định căn, định lực, phá hoại kẻ thù phiền não, định tụ viên mãn và hộ pháp Tam-muội.
Này Vô Tận Tuệ! Các Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng mười pháp làm đầu: Khéo quan sát các ấm, khéo quan sát các giới các xứ, chánh kiến, chính niệm, biết rõ Thánh đế, bỏ lìa các kiến chấp, Tuệ căn Vô sinh pháp nhẫn, Tuệ lực và vô ngại trí.
Này Vô Tận Tuệ! Các Bồ-tát hành Phương tiện ba-la-mật-đa, lấy mười pháp làm đầu là: Nhập vào sở nguyện, tâm hành của các chúng sinh, dùng sức lực giúp chúng sinh, đại Từ, đại Bi, thành thục chúng sinh không hề chán mỏi, bỏ lìa bậc Thanh văn, Bích-chi-phật, tri kiến thù thắng, tu tập các Ba-la-mật-đa, quán các pháp như thật, nhiếp lực chẳng thể nghĩ bàn và địa không thoái chuyển.
Này Vô Tận Tuệ! Các Bồ-tát hành Lực ba-la-mật-đa, dùng mười pháp làm đầu là: Biết rừng rậm tâm hành của tất cả chúng sinh, biết rừng rậm phiền não hiện hành của tất cả chúng sinh, biết rừng rậm ý lạc thắng giải hiện hành của tất cả chúng sinh, biết rừng rậm các căn hành của tất cả chúng sinh, biết rừng rậm các thứ giới hành của tất cả chúng sinh, biết rừng rậm tùy phiền não hành của tất cả chúng sinh, biết rừng rậm tử sinh hành của tất cả chúng sinh, biết rừng rậm ba đời nghiệp báo hành của tất cả chúng sinh, biết rừng rậm tập khí phiền não hành của tất cả chúng sinh và dùng tâm không mỏi nhọc thành thục rừng rậm các căn hành của tất cả chúng sinh.
Này Vô Tận Tuệ! Các Bồ-tát hành Nguyện ba-la-mật-đa dùng mười pháp làm đầu là: Biết tất cả pháp không sinh, biết tất cả pháp không tướng, biết tất cả pháp không diệt, biết tất cả pháp không sở hữu, biết tất cả pháp không chấp trước, biết tất cả pháp không đến, biết tất cả pháp không đi, biết tất cả pháp không tự tánh, biết tất cả pháp bình đẳng không có đầu, giữa, cuối và đối với tất cả pháp đầu giữa cuối không phân biệt.
Này Vô Tận Tuệ! Các Bồ-tát hành Trí ba-la-mật-đa dùng mười

* Trang 546 *
device

pháp làm đầu là: Tất cả pháp khéo hành, có thể biết rõ quyết trạch, khéo có thể viên mãn bạch pháp, chứa họp vô lượng tư lương của Bồ-tát, thành tựu tư lương phước trí quảng đại, viên mãn đại Bi, vào các loại thế giới sai biệt, vào nghiệp phiền não của tất cả chúng sinh, tác ý vào cảnh giới Như Lai, tiến vào cảnh giới thù thắng mười Lực, Vô sở úy, pháp Bất cộng và thọ vị quán đảnh thành tựu tướng tối thắng Nhất thiết trí.
Đây là Đại Bồ-tát hành mười Ba-la-mật-đa, đều dùng mười pháp làm đầu.
Lại nữa, này Vô Tận Tuệ! Thế nào là nghĩa Ba-la-mật-đa? Đó là vì nói rõ siêu quá sở hành của Nhị thừa; vì quảng đại viên mãn trí Như Lai; vì chẳng chấp trước nơi hữu vi vô vi; vì như thật biết rõ lỗi họa sinh tử; vì những kẻ chưa giác ngộ đều khiến giác ngộ; vì được Như Lai vô tận pháp tạng; vì được vô ngại giải thoát; vì dùng Bố thí độ thoát các chúng sinh; vì dùng Trì giới để viên mãn bản thệ nguyện; vì dùng Nhẫn nhục để đầy đủ tướng hảo đoan nghiêm; vì dùng tinh tấn để đầy đủ các Phật pháp; vì dùng Thiền định để sinh ra bốn Vô lượng tâm vậy; vì dùng Bát-nhã để diệt trừ các phiền não; vì dùng phương tiện để dồn chứa các Phật pháp; vì dùng nguyện có thể khiến Phật pháp được viên mãn; vì dùng lực hay khiến chúng sinh tịnh tín; vì dùng trí để đầy đủ Như Lai Nhất thiết trí vậy; vì được Vô sinh pháp nhẫn; vì được không thoái chuyển; vì nghiêm tịnh cõi Phật; vì thành thục chúng sinh; vì ở đạo tràng Bồ-đề viên mãn tất cả Như Lai trí; vì hàng phục chúng ma; vì du hý bốn Thần túc; vì nơi sinh tử và Niết-bàn đều không an trụ; vì siêu quá công đức của tất cả Thanh văn, Bích-chi-phật và Bồ-tát vậy; vì xô dẹp tất cả dị luận; vì thành tựu mười Lực, bốn Vô úy, mười tám pháp Phật Bất cộng; vì chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác; vì chuyển mười hai loại pháp luân. Tất cả như vậy là nghĩa của Ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Vô Tận Tuệ! Lúc Đại Bồ-tát sắp an trụ Hoan hỷ địa thứ nhất, trước tiên có tướng như vầy: Thấy trong tam thiên đại thiên thế giới, có trăm ngàn ức na-do-tha phục tạng các thứ báu.
Đại Bồ-tát sắp an trụ Ly cấu địa thứ hai, trước tiên có tướng

* Trang 547 *
device

này: Thấy tam thiên đại thiên thế giới, mặt đất bằng phẳng như lòng bàn tay, có vô lượng trăm ngàn ức na-do-tha các thứ hoa sen báu thanh tịnh nghiêm sức.
Đại Bồ-tát sắp an trụ Minh địa thứ ba, trước tiên có tướng này: Thấy tự thân mặc giáp cầm trượng dũng mãnh kiên cố, dẹp và hàng phục oán địch.
Đại Bồ-tát sắp an trụ Diệm địa thứ tư, trước tiên có tướng này: Thấy bốn phương gió thổi các thứ danh hoa rải đầy mặt đất.
Đại Bồ-tát sắp an trụ Nan thắng địa thứ năm, trước tiên có tướng này: Thấy nữ nhân đầu đội vòng hoa A-đề-mục-đa, vòng hoa Bà-lợi-sư-ca, vòng hoa Chiêm-bặc-ca, trên thân đeo các thứ báu trang nghiêm.
Đại Bồ-tát sắp an trụ Hiện tiền địa thứ sáu, trước tiên có tướng này: Thấy ao hoa đầy nước bát công đức lặng trong, đáy ao trải cát vàng ròng, bốn bờ bậc đường bằng chất báu, trong ao trang nghiêm với những hoa sen xanh, hoa sen vàng, hoa sen đỏ và hoa sen trắng, lại thấy tự thân du hý trong ao ấy.
Đại Bồ-tát sắp an trụ Viễn hành địa thứ bảy, trước tiên có tướng này: Thấy tự thân hai bên tả hữu, đều có địa ngục đi vượt qua các địa ngục ấy mà không bị thương tổn.
Đại Bồ-tát sắp an trụ Bất động địa thứ tám, trước tiên có tướng này: Thấy trên hai vai mình, mang tướng sư tử chúa, tất cả muông thú đều hãi sợ.
Đại Bồ-tát sắp an trụ Thiện Tuệ địa thứ chín, trước tiên có tướng này: Thấy tự thân làm Chuyển luân vương, dùng chánh pháp giáo hóa, được vô lượng trăm ngàn ức na-do-tha vua chúa chầu hầu vây quanh, có lọng báu trang nghiêm sạch trắng che trên Bồ-tát.
Đại Bồ-tát sắp an trụ Pháp vân địa thứ mười, trước tiên có tướng này: Thấy tự thân làm màu vàng ròng đủ ba mươi hai tướng tốt Như Lai đại trượng phu, viên quang chiếu một tầm, an tọa trên tòa Sư tử cao rộng, vô lượng trăm ngàn ức na-do-tha Phạm thiên nhiễu quanh, trước sau cung kính cúng dường để nghe thuyết pháp.
Đại Bồ-tát dùng sức Tam-muội hiển hiện tướng trước tiên của mười Địa như vậy.

* Trang 548 *
device

Lại nữa, này Vô Tận Tuệ! Bồ-tát ở Địa thứ nhất viên mãn Thí ba-la-mật-đa, Bồ-tát ở Địa thứ hai viên mãn Giới ba-la-mật-đa, Bồ-tát ở Địa thứ ba viên mãn Nhẫn ba-la-mật-đa, Bồ-tát ở Địa thứ tư viên mãn Tinh tấn ba-la-mật-đa, Bồ-tát ở Địa thứ năm viên mãn Thiền ba-la-mật-đa, Bồ-tát ở Địa thứ sáu viên mãn Bát-nhã ba-la-mật-đa, Bồ-tát ở Địa thứ bảy viên mãn Phương tiện ba-la-mật-đa, Bồ-tát ở Địa thứ tám viên mãn Lực ba-la-mật-đa, Bồ-tát ở Địa thứ chín viên mãn Nguyện ba-la-mật-đa, Bồ-tát ở Địa thứ mười viên mãn Trí ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Vô Tận Tuệ! Bồ-tát phát tâm đầu tiên được Hiện bảo Tam-muội, phát tâm lần thứ hai được Thiện trụ Tam-muội, phát tâm lần thứ ba được Bất động Tam-muội, phát tâm lần thứ tư được Bất thoái chuyển Tam-muội, phát tâm lần thứ năm được Bảo hoa Tam-muội, phát tâm lần thứ sáu được Nhật luân quang minh Tam-muội, phát tâm lần thứ bảy được Thành tựu nhất thiết nghĩa Tam-muội, phát tâm lần thứ tám được Trí cự Tam-muội, phát tâm lần thứ chín được Hiện chứng Phật pháp Tam-muội, phát tâm lần thứ mười được Thủ-lăng-nghiêm Tam-muội.
Lại nữa, này Vô Tận Tuệ! Đại Bồ-tát ở trong Địa thứ nhất, được Đà-la-ni Thù thắng gia trì, ở trong Địa thứ hai được Đà-la-ni Vô năng thắng, ở trong Địa thứ ba được Đà-la-ni Thiện trụ, ở trong Địa thứ tư được Đà-la-ni Bất khả hoại, ở trong Địa thứ năm được Đà-la-ni Vô cấu, ở trong Địa thứ sáu được Đà-la-ni Bốn luân đăng, ở trong Địa thứ bảy được Đà-la-ni Thù thắng hạnh, ở trong Địa thứ tám được Đà-la-ni Thanh tịnh phân biệt, ở trong Địa thứ chín được Đà-la-ni Thị hiện vô biên pháp môn, ở trong Địa thứ mười được Đà-la-ni Vô tận pháp tạng.
Lúc ấy ở trong hội có một Thiên tử tên Vô Ngại Quang Minh Sư Tử Tràng, đứng dậy để hở vai áo bên phải, gối phải chấm đất, chắp tay hướng lên Đức Phật bạch:
–Hy hữu thay, Thế Tôn! Hy hữu thay, Thiện Thệ! Pháp môn như vậy, rất sâu rất rộng lớn, có thể hàm nhiếp tất cả Phật pháp.
Đức Phật dạy:
–Này Thiên tử! Đúng như lời ông nói. Nếu có Bồ-tát ở nơi

* Trang 549 *
device

pháp môn này có thể tạm nghe nhận, tất chẳng thoái chuyển Vô thượng Bồ-đề. Vì sao? Vì Bồ-tát ấy đã từng trồng căn lành, vì đã thành thục các căn lành, nên được nghe kinh điển như vậy và được kinh điển như vậy ấn chứng. 
Này Thiên tử! Nếu có thiện nam, thiện nữ được nghe kinh này thì căn lành được họ trồng, đều thanh tịnh sẽ được thấy Phật nghe pháp cúng dường chúng Tăng, được Đà-la-ni Hải ấn, Đà-la-ni Xuất hiện vô tận, Đà-la-ni Nhập chúng sinh chí nguyện tâm hành, Đà-la-ni Thanh tịnh nhật quang tràng, Đà-la-ni Vô cấu nguyện quang tràng, Đà-la-ni Tức nhất thiết kết sử, Đà-la-ni Tối diệt vô biên phiền não kiên cố như kim cương sơn, Đà-la-ni Nhập bình đẳng pháp tính ngôn thuyết, Đà-la-ni Nhập chân thật ngữ ngôn âm thanh, Đà-la-ni Như hư không hiển hiện vô biên thanh tịnh ấn sở ấn, Đà-la-ni Thành tựu hiển hiện vô biên Phật thân.
Thành tựu các Đà-la-ni như vậy, Đại Bồ-tát có thể nơi tất cả Phật độ mười phương biến hiện thân Phật giáo hóa chúng sinh mà với pháp tánh không có đến đi, cũng không có giáo hóa chúng sinh, với pháp được nói chẳng chấp trước văn tự bình đẳng vô động. Dù hiện thân sinh tử mà không có khởi diệt, cũng không có pháp đến đi, biết rõ các hành xưa nay vốn tịch tĩnh an trụ Phật pháp. Vì sao? Vì tất cả pháp ấy không có phân biệt.
Lúc Đức Phật nói pháp này, trong chúng có ba vạn Bồ-tát được Vô sinh pháp nhẫn, vô lượng Bồ-tát được không thoái chuyển Vô thượng Bồ-đề, vô lượng chúng sinh phát tâm Bồ-đề, vô lượng Tỳ-kheo được Pháp nhãn tịnh.
Đức Phật nói kinh này rồi, Bồ-tát Vô Tận Tuệ và chúng Tỳ-kheo, tất cả thế gian Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà… Đều rất vui mừng tín thụ phụng hành.

 

* Trang 550 *
device

Pháp hội 46: VĂN-THÙ-SƯ-LỢI THUYẾT BÁT-NHÃ (Phần 1)
Hán dịch: Đời Lương, Tam tạng Pháp sư Mạn-đà-la-tiên.
Tôi nghe như vầy:
Một thuở nọ Phật ở nước Xá-vệ tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, cùng đại Tỳ-kheo Tăng cả ngàn người đều đến hội họp. Chúng Đại Bồ-tát mười ngàn người dùng đại trang nghiêm để tự trang nghiêm đều đã an trụ bậc không thoái chuyển. Danh hiệu các vị ấy là Bồ-tát Di-lặc, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Vô Ngại Biện, Bồ-tát Bất Xả Thệ… đều là bậc Thượng thủ.
Khi mặt trời vừa ló dạng, Đại Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Đồng chân từ trú xứ ở đến chỗ Đức Phật ngự đứng phía ngoài.
Bấy giờ các Tôn giả Xá-lợi-phất, Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử, Đại Mục-kiền-liên, Ma-ha Ca-diếp, Ma-ha Ca-chiên-diên, Ma-ha Câu-hy-la… các đại Thanh văn cũng từ trú xứ đến chỗ Đức Phật ngự đứng phía ngoài.
Biết chúng hội đã vân tập, Đức Như Lai bước ra trải tòa mà ngồi rồi bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:
–Hôm nay sáng sớm có cớ chi mà ông đến đứng ngoài cửa?
Tôn giả Xá-lợi-phất bạch:
–Bạch Thế Tôn! Đại Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Đồng chân đã đến trước đứng ngoài cửa, con thật sự đến sau.
Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:
–Ông quả thật đến đứng đây trước muốn thấy Như Lai chăng?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Con quả thật đến trước muốn thấy Như Lai. Vì sao? Vì con thích chánh quán lợi ích chúng sinh. Con quán Như Lai là tướng như như, tướng không đổi khác, tướng bất động, tướng không tạo tác, tướng không trụ, tướng không diệt, tướng chẳng có, tướng chẳng không, tướng chẳng tại phương chẳng lìa phương, tướng chẳng phải ba đời, chẳng phải chẳng ba đời, tướng chẳng phải hai,

* Trang 551 *
device

chẳng phải chẳng hai, tướng chẳng phải nhơ, chẳng phải sạch. Con chánh quán Như Lai như vậy lợi ích chúng sinh.
Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:
–Nếu có thể thấy Như Lai như vậy thì tâm vô sở thủ cũng vô bất thủ, chẳng phải tích tụ chẳng phải bất tích tụ.
Tôn giả Xá-lợi-phất nói với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:
–Nếu người có thể thấy Như Lai như vậy, như lời Bồ-tát nói, thì rất hy hữu, vì các chúng sinh mà thấy Như Lai như vậy, nhưng tâm chẳng thủ tướng chúng sinh, hóa độ các chúng sinh hướng đến Niết-bàn nhưng chẳng thủ tướng Niết-bàn, vì tất cả chúng sinh phát đại trang nghiêm, nhưng chẳng thấy tướng trang nghiêm.
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói với Tôn giả Xá-lợi-phất:
–Đúng vậy! Đúng như lời Tôn giả nói! Dù vì tất cả chúng sinh mà phát đại trang nghiêm, nhưng tâm vẫn chẳng thấy có tướng chúng sinh. Vì tất cả chúng sinh phát đại trang nghiêm, nhưng chúng sinh giới cũng chẳng tăng chẳng giảm.
Giả sử một Đức Phật trụ thế, hoặc một kiếp hoặc quá một kiếp, một thế giới như vậy còn có vô lượng, vô biên hằng hà sa chư Phật, mỗi mỗi Đức Phật trong một kiếp hoặc quá một kiếp, ngày đêm luôn thuyết pháp chẳng tạm ngừng, mỗi mỗi Đức Phật, độ được vô lượng hằng hà sa chúng sinh đều nhập Niết-bàn, nhưng chúng sinh giới cũng chẳng tăng chẳng giảm. Cho đến tất cả chư Phật mười phương thế giới cũng như vậy, mỗi mỗi Đức Phật thuyết pháp giáo hóa cũng độ được vô lượng hằng hà sa chúng sinh đều nhập Niết-bàn, nhưng chúng sinh giới chẳng tăng chẳng giảm. Vì sao? Vì tướng chúng sinh nhất định chẳng thể nắm bắt vậy, thế nên chúng sinh giới không thêm, không bớt.
Tôn giả Xá-lợi-phất lại nói với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:
–Nếu chúng sinh giới không thêm, không bớt, tại sao các Bồ-tát vì chúng sinh cầu Vô thượng Bồ-đề thường thuyết pháp cho họ?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:
–Nếu các chúng sinh đều là tướng không, thì cũng không Bồ-tát cầu Vô thượng Bồ-đề, cũng không chúng sinh để vì họ thuyết

* Trang 552 *
device

pháp. Vì sao? Vì trong pháp tôi nói không có một pháp có thể nắm bắt. 
Bấy giờ Đức Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:
–Nếu không có chúng sinh, tại sao nói có chúng sinh và chúng sinh giới?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:
–Bạch Thế Tôn! Chúng sinh giới tướng như chư Phật giới.
Đức Phật hỏi:
–Chúng sinh giới đó là có lượng chăng?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:
–Bạch Thế Tôn! Chúng sinh giới lượng như chư Phật giới lượng.
Đức Phật hỏi:
–Chúng sinh giới lượng có xứ sở chăng?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Chúng sinh giới lượng không thể nghĩ bàn.
Đức Phật hỏi:
–Chúng sinh giới tướng là có trụ chăng?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Chúng sinh vô trụ, giống như hư không trụ.
Đức Phật hỏi:
–Như thế thì lúc tu Bát-nhã ba-la-mật-đa sẽ thế nào trụ Bát-nhã ba-la-mật-đa?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Lấy bất trụ pháp làm trụ Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Đức Phật hỏi:
–Thế nào bất trụ pháp gọi là trụ Bát-nhã ba-la-mật-đa?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Bởi không trụ tướng tức là trụ Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Đức Phật hỏi:

* Trang 553 *
device

–Lúc trụ Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy, các thiện căn ấy thế nào tăng trưởng thế nào tổn giảm?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Nếu có thể trụ Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy thì các căn lành không tăng không giảm, đối với tất cả pháp cũng không tăng không giảm, tánh chất và hình tướng của Bát-nhã ba-la-mật-đa ấy cũng không tăng không giảm.
Bạch Thế Tôn! Tu Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy thì chẳng xả phàm phu pháp, cũng chẳng nắm giữ Hiền thánh pháp. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng thấy có pháp có thể giữ, có thể bỏ.  Tu Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy cũng chẳng thấy Niết-bàn đáng vui, sinh tử đáng chán. Vì sao? Vì sinh tử còn chẳng thấy, huống chi là chán nhàm, Niết-bàn còn chẳng thấy huống chi là ưa thích.
Tu Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy, chẳng thấy cấu não đáng bỏ, cũng chẳng thấy công đức đáng lấy. Vì sao? Vì đối với tất cả pháp, tâm không tăng giảm, vì chẳng thấy pháp giới có tăng giảm.
Nếu được như vậy, thì gọi là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Bạch Thế Tôn! Chẳng thấy các pháp có sinh có diệt là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Chẳng thấy các pháp có tăng có giảm, là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Tâm không mong lấy, chẳng thấy pháp tướng có thể lấy, là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Chẳng thấy tốt xấu, chẳng sinh cao hạ, chẳng sinh lấy bỏ. Tại sao? Pháp không có tốt xấu vì rời lìa các tướng. Pháp không có cao hạ, vì pháp tánh bình đẳng. Pháp không có lấy bỏ vì trụ thật tế. Đây là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Đức Phật hỏi:
–Phật pháp ấy chẳng phải là thù thắng ư?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Con chẳng thấy các pháp có tướng thù thắng. Như Lai tự giác ngộ tất cả pháp không, có thể chứng biết.
Đức Phật dạy:
–Đúng như vậy! Như Lai chánh giác tự chứng pháp không.

* Trang 554 *
device

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Trong pháp không ấy, sẽ có gì hơn chân như để được chăng?
Đức Phật dạy:
–Lành thay, lành thay! Này Văn-thù-sư-lợi, như chỗ ông nói đó là chân pháp chăng?
Này Văn-thù-sư-lợi! A-nậu-đa-la gọi là Phật pháp.
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Như lời Phật nói, A-nậu-đa-la gọi là Phật pháp. Vì sao? Vì không có pháp để được gọi là A-nậu-đa-la.
Tu Bát-nhã như vậy, chẳng gọi là pháp khí, chẳng phải pháp hóa độ phàm phu, cũng chẳng phải Phật pháp, chẳng phải pháp tăng trưởng, đây gọi là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Lúc tu Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng thấy có pháp gì để phân biệt tư duy được.
Đức Phật hỏi:
–Ông ở nơi Phật pháp không tư duy ư?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn, không vậy! Như chỗ con tư duy thì chẳng thấy Phật pháp, cũng chẳng có gì phân biệt được là pháp phàm phu, là pháp Thanh văn, là pháp Bích-chi-phật. Như thế ấy gọi là Phật pháp Vô thượng.
Lại nữa, lúc tu Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng thấy tướng phàm phu, không thấy tướng Phật pháp, không thấy các pháp có tướng quyết định, đây là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, lúc tu Bát-nhã ba-la-mật-đa, không thấy cõi Dục, không thấy cõi Sắc, không thấy cõi Vô sắc, không thấy cõi tịch diệt. Vì sao? Vì không thấy có pháp gì là tướng tận diệt, đây là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, lúc tu Bát-nhã ba-la-mật-đa, không thấy có người làm ân, không thấy có người báo ân, tư duy hai tướng, tâm không có phân biệt, đây là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, lúc tu Bát-nhã ba-la-mật-đa không thấy có Bát-nhã

* Trang 555 *
device

ba-la-mật-đa, cũng không thấy có Phật pháp để lấy, không thấy có pháp phàm phu để bỏ. Đây là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, lúc tu Bát-nhã ba-la-mật-đa, không thấy có pháp phàm phu để diệt, cũng không thấy có Phật pháp để tâm chứng biết. Đây là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Đức Phật khen:
–Lành thay, lành thay! Này Văn-thù-sư-lợi! Ông có thể khéo nói tướng Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đó là pháp ấn được học của các Đại Bồ-tát. Cho đến hàng Thanh văn, Duyên giác cũng sẽ chẳng rời lìa pháp ấn ấy mà tu đạo quả.
Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu có người được nghe pháp ấy mà không kinh sợ, người này không phải chỉ trồng cội lành nơi ngàn Đức Phật, mà họ đã ở nơi trăm ngàn vạn ức chư Phật gieo trồng các căn lành, nên họ mới có thể ở nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà không kinh không sợ.
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Nay con lại muốn lại nói nghĩa Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Đức Phật dạy:
–Ông cứ nói đi.
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:
–Bạch Thế Tôn! Lúc tu Bát-nhã ba-la-mật-đa, không thấy có pháp nào là nên an trụ, là không nên an trụ, cũng không thấy có tướng được lấy, được bỏ. Vì sao? Vì như chư Phật không thấy tướng cảnh giới của tất cả pháp. Cho đến không lấy cảnh giới chư Phật, huống là lấy cảnh giới Thanh văn, Duyên giác và phàm phu.
Lúc tu Bát-nhã ba-la-mật-đa, không lấy tướng nghĩ bàn, không lấy tướng chẳng thể nghĩ bàn, không thấy pháp chư Phật có bao nhiêu tướng. Tự chứng pháp không, không thể nghĩ bàn được.
Đại Bồ-tát như vậy đều đã cúng dường trăm ngàn vạn ức chư Phật gieo trồng căn lành mới có thể không kinh không sợ nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này.
Lại nữa, lúc tu Bát-nhã ba-la-mật-đa, không thấy trói buộc,

* Trang 556 *
device

không thấy giải, từ phàm phu cho đến ba thừa không thấy tướng sai biệt. Đây là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Đức Phật hỏi:
–Này Văn-thù-sư-lợi! Ông đã cúng dường bao nhiêu chư Phật?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Con và chư Phật như tướng huyễn hóa, không thấy tướng cúng dường, không thấy người nhận sự cúng dường.
Đức Phật hỏi:
–Nay ông có thể an trụ Phật thừa ư?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Như chỗ con tư duy, chẳng thấy có một pháp, thì thế nào là sẽ được an trụ nơi Phật thừa.
Đức Phật hỏi:
–Ông không được Phật thừa chăng?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Vì Phật thừa ấy chỉ có danh tự, không thể được cũng không thể thấy, như vậy thì con làm sao được, gọi là được an trụ nơi Phật thừa.
Đức Phật hỏi:
–Ông được trí vô ngại chăng?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Con chính là vô ngại. Sao lại đem vô ngại để được trí vô ngại?
Đức Phật hỏi:
–Ông ngồi đạo tràng chăng?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Tất cả chư Phật không ngồi đạo tràng. Nay con sao lại riêng ngồi đạo tràng. Vì sao? Vì hiện tại con thấy tất cả pháp an trụ thực tế.
Đức Phật hỏi:
–Thế nào gọi là thật tế?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:

* Trang 557 *
device

–Bạch Thế Tôn! Thân kiến v.v… là thật tế.
Đức Phật hỏi:
–Thế nào thân kiến là thật tế?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Tướng như của thân kiến không phải thật, chẳng phải không thật, không đến không đi, cũng là thân cũng là chẳng phải thân, đây gọi là thật tế.
Tôn giả Xá-lợi-phất bạch:
–Bạch Thế Tôn! Nếu ai đối với nghĩa ấy, mà biết một cách chắn chắn thì gọi là Đại Bồ-tát. Vì sao? Vì được nghe tướng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy mà họ không kinh sợ không mê nghi.
Bồ-tát Di-lặc bạch:
–Bạch Thế Tôn! Nếu được nghe pháp tướng Bát-nhã ba-la-mật-đa đầy đủ như vậy, thì tức là gần chỗ Đức Phật ngồi. Vì sao? Vì Đức Phật hiện giác ngộ pháp tướng ấy.
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Người được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà có thể không kinh sợ không mê nghi, thì phải biết người ấy chính là thấy Phật.
Lúc bấy giờ lại có Vô Tướng Ưu-bà-di bạch:
–Bạch Thế Tôn! Pháp phàm phu, pháp Thanh văn, pháp Bích-chi-phật, pháp Phật, các pháp ấy đều không có tướng, vì thế nên được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa đều không kinh sợ không mê nghi. Vì sao? Vì tất cả vốn không có tướng.
Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:
–Nếu có thiện nam, thiện nữ nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy mà được quyết định, không kinh sợ không mê nghi, thì nên biết người ấy chính là người an trụ bậc không thoái chuyển.
Nếu có người nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này mà không kinh sợ, hay tin ưa nghe nhận vui thích không chán, thì tức là có đủ Đàn ba-la-mật-đa, Thi-la ba-la-mật-đa, Sằn-đề ba-la-mật-đa, Tỳ-lê-gia ba-la-mật-đa, Thiền ba-la-mật-đa và Bát-nhã ba-la-mật-đa.

* Trang 558 *
device

Người ấy cũng hay vì người khác mà hiển thị phân biệt như thuyết tu hành.
Đức Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:
–Ông quán nghĩa gì là được Vô thượng Bồ-đề, là an trụ Vô thượng Bồ-đề?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Con không Vô thượng Bồ-đề, con không an trụ Phật thừa, thì sao lại sẽ được Vô thượng Bồ-đề? Như lời con nói đó tức là tướng Vô thượng Bồ-đề.
Phật khen:
–Lành thay, lành thay! Này Văn-thù-sư-lợi! Ông có thể ở trong pháp sâu xa ấy mà khéo nói nghĩa như vậy. Ông ở chỗ chư Phật từ lâu đã gieo các căn lành, dùng pháp vô tướng mà tịnh tu phạm hạnh.
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Nếu thấy có tướng thì nói không tướng. Nay con không thấy có tướng không thấy không tướng, sao lại bảo là dùng pháp vô tướng mà tịnh tu phạm hạnh?
Phật hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:
–Ông có thấy giới Thanh văn chăng?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch: 
– Bạch Thế Tôn, có thấy!
Đức Phật hỏi:
–Ông thấy thế nào? 
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:
–Bạch Thế Tôn! Con không thấy phàm phu, không thấy Thánh nhân, không thấy Hữu học, không thấy Vô học, không thấy lớn, không thấy nhỏ, không thấy điều phục, không thấy không điều phục, không phải thấy, không phải không thấy.
Tôn giả Xá-lợi-phất hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:
–Nay Bồ-tát quán Thanh văn thừa như vậy, với Phật thừa thì Bồ-tát quán thế nào?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

* Trang 559 *
device

–Tôi không thấy pháp Bồ-tát, không thấy tu hành Bồ-đề và người chứng Bồ-đề.
Tôn giả Xá-lợi-phất hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:
–Thế nào gọi là Phật và quán Phật thế nào?
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
–Thế nào là ngã?
Tôn giả Xá-lợi-phất nói:
–Ngã ấy chỉ có danh tự thôi. Tướng danh tự là không.
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:
–Đúng như vậy. Vì ngã chỉ có danh tự, Phật cũng chỉ có danh tự, tướng danh tự là không, chính đó là Bồ-đề. Không dùng danh tự để cầu Bồ-đề. Tướng Bồ-đề không có ngôn, không có thuyết. Vì sao? Vì ngôn thuyết và Bồ-đề cả hai đều không.
Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Tôn giả hỏi thế nào gọi là Phật và quán Phật thế nào?
Không sinh, không diệt, không đến, không đi, không phải danh không phải tướng, ấy gọi là Phật.
Như tự quán thân thật tướng, quán Phật cũng vậy, chỉ có bậc trí mới biết được thôi, ấy gọi là quán Phật.

* Trang 560 *
device

 
Đại Tập 44 - Bộ Bảo Tích III - Số 310 (Q. 91 - 120) & Số 311 -> 312