LOGO VNBET
    Đắc quả A-la-hán rồi, Na-tiên liền quay về chùa Hòa Thiền cầu xin được sám hối với tất cả chúng tỳ-kheo tăng. Chúng tăng nhận cho sự sám hối ấy rồi, Na-tiên liền lễ bái từ biệt ra đi.
IV. ĐỘ SANH
     Na-tiên từ đó ra đi, du hóa khắp nơi, vì người mà thuyết giảng kinh pháp, dạy người làm việc thiện. Những người được ngài giáo hóa, có kẻ phát tâm thọ trì Năm giới,(1) có người đắc quả Tu-đà-hoàn, có người đắc quả Tư-đà-hàm, có người đắc quả A-na-hàm, hoặc cũng có người xuất gia làm sa-môn, đắc quả A-la-hán. (2) Cho đến các vị Thiên vương, Đế-thích cõi trời cũng thường hiện xuống nghe ngài thuyết pháp. Thanh danh của ngài vang lừng khắp chốn, ngài đi đến đâu, ai nấy được gặp ngài đều sanh tâm hoan hỷ, được nhiều phước báu, cho đến các loài rồng, quỷ thần cũng được nhờ sức tế độ.
      Sau ngài đến xứ Xá-kiệt (3) ở Thiên Trúc, ngụ trong chùa Tiết-trì-ca (4). Nơi ấy, ngài gặp lại người quen cũ từ
___________________________
(1) Năm giới, tức là Ngũ giới: Không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Đây là năm giới căn bản của người Phật tử tại gia.
(2) Đây là bốn Thánh quả của Tiểu thừa. Trong đó quả A-la-hán là cao nhất.
(3)Tiếng Phạn là Sàgalà, nằm ở Panjab (Đại Tần) thuộc miền Tây bắc Thiên Trúc.
(4) Tiếng Phạn là Sankkheyya, cũng đọc là San-khế-da.

* Trang 17 *
device

kiếp trước, nay sanh ra ở một vùng ven biển, làm thái tử con vua, tên là Di-lan-đà.(1)
 
° ° °
        Di-lan-đà tuổi còn nhỏ đã thích đọc kinh sách, học qua các đạo khác biệt (2) đều có thể phân biệt hiểu rõ, thường chất vấn các thầy tu đạo khác, không ai có thể đối đáp hơn được.
       Khi vua cha băng hà, Di-lan-đà nối ngôi làm quốc vương, lấy chánh pháp trị quốc. Vua là người tài cao, có trí tuệ, hiểu thấu việc đời, có thể luận bàn việc quá khứ, hiện tại, vị lai đều thông suốt, lại giỏi việc chiến trận, nhiều mưu trí, không việc gì là không rõ biết.(3)
       Một hôm, vua ra ngoài thành dạo chơi, dẫn theo cả quần thần binh tướng. Bấy giờ, lòng vua cao ngạo, tự nghĩ rằng: “Ta nay làm vua, có thể hiểu thấu hết thảy kinh điển của các đạo, không còn ai có thể đối đáp hơn được ta.”
       Nghĩ vậy rồi, vua liền bảo quần thần rằng: “Bây giờ còn sớm lắm, trở vào thành cũng không có việc chi làm. Các ngươi xem gần đây có vị đạo nhân nào có thể cùng ta đối đáp nghĩa lý kinh đạo hay chăng?”
__________________
(1) Đây chính là vị bà-la-môn cùng tu với ngài Na-tiên, phát nguyện sanh làm quốc vương đã nói đến đoạn trước.
(2) Nguyên văn là “dị đạo”, ý muốn nói các ngoại đạo thời bấy giờ, không phải đạo Phật.
(3) Trong bản chữ Hán, trước đoạn này có một đoạn xét về nghĩa là bị thừa, thậm chí không hợp lý, nên chúng tôi đã bỏ qua không dịch.

* Trang 18 *
device

      Có vị cận thần tên là Triêm-di-lỵ Vọng-quần (1) tâu lên rằng: “Tâu đại vương, gần đây có vị sa-môn tên là Giả-hòa-la (2), thông thạo kinh nghĩa, có thể cùng đại vương đối đáp.”
       Vua liền sai Triêm-di-lỵ đi thỉnh trưởng lão Giả-hòa-la đến. Triêm-di-lỵ đến chỗ trưởng lão, thưa rằng: “Đại vương muốn được gặp ngài.” Giả-hòa-la đáp: “Đại vương muốn gặp, nên tự đi đến đây, ta không đến chỗ ông ấy.”
       Triêm-di-lỵ trở về tâu lên vua như vậy. Vua liền lên xe, cùng với 500 quân cưỡi ngựa thẳng đến chỗ ngôi chùa của trưởng lão Giả-hòa-la. Gặp nhau chào hỏi xong, vua liền hỏi: “Ngài vì sao từ bỏ nhà cửa, vợ con, xuất gia làm sa-môn? Ngài cầu được đạo lý gì?”
       Giả-hòa-la đáp rằng: “Ta học theo đạo Phật, làm việc chân chánh, đời này được phước báu, đời sau lại cũng được nhiều phước báu. Vì thế mà cạo tóc xuất gia làm sa-môn.”
      Vua lại hỏi: “Như có người cư sĩ tại gia, có vợ con, làm việc chân chánh thì đời này có được phước báu chăng? Đời sau có được phước báu chăng?”
      Giả-hòa-la đáp: “Dù là cư sĩ tại gia, có vợ con, nếu biết làm việc chân chánh thì đời này cũng được phước báu, đời sau cũng được phước báu.”
      Vua liền hỏi: “Như người tại gia có vợ con, làm việc chân chánh, đời này cũng được phước báu, đời sau cũng được phước báu. Thế thì ngài đâu cần phải cạo tóc, xuất gia làm sa-môn?”
_____________________
(1) Tiếng Phạn là Devàmaniya, cũng đọc là Đề-hoa-măng-ti-da, cũng gọi tắt là Triêm-di-ly.
(2) Tiếng Phạn là Àyupàla.

* Trang 19 *
device

       Giả-hòa-la lặng thinh không đáp lại.
       Quần thần quanh vua liền nói rằng: “Vị sa-môn này sáng suốt trí tuệ, cũng không đủ đối đáp với đại vương.” Rồi họ đều đưa nắm tay lên cao mà hô to rằng: “Đại vương thắng rồi! Đại vương thắng rồi!”
       Trưởng lão Giả-hòa-la lặng thinh nhận thua cuộc.
       Vua đưa mắt nhìn các vị cư sĩ (1) quanh đó, thấy sắc mặt họ thản nhiên không tỏ vẻ gì là xấu hổ. Vua liền nghĩ rằng: “Bọn cư sĩ ở đây chẳng lấy gì làm xấu hổ khi thấy vị sa-môn này thua cuộc. Như vậy chắc hẳn là còn có sa-môn khác trí tuệ sáng suốt hơn, có thể cùng ta đối đáp nghĩa lý.”
       Vua liền quay sang hỏi cận thần Triêm-di-lỵ: “Còn có vị sa-môn nào trí tuệ sáng suốt hơn, có thể cùng ta đối đáp chăng?”
        Triêm-di-lỵ thưa rằng: “Tâu đại vương! Có vị sa-môn tên là Na-tiên, trí tuệ sâu rộng, hiểu thấu chỗ yếu nghĩa trong kinh điển, có thể cùng đại vương đối đáp.”
       Vua hỏi lại: “Quả thật có thể cùng ta đối đáp chăng?”
       Triêm-di-lỵ đáp: “Tất nhiên là được. Vị ấy có thể cùng chư thiên cõi trời đối đáp, huống chi là ở cõi người.”
        Vua liền lập tức sai Triêm-di-lỵ đi thỉnh Na-tiên đến. Triêm-di-lỵ tìm đến nơi, thưa rằng: “Đại vương muốn được gặp ngài.” Na-tiên liền cùng các vị đệ tử đi theo, thẳng đến chỗ vua.
____________________________
(1) Đây là chúng cư sĩ đang ở nơi chùa của trưởng lão Giả-hòa-la.

* Trang 20 *
device

 
Kinh Tỳ-Kheo Na-Tiên