LOGO VNBET
QUÀ TẶNG AN TỊNH
Tâm Viên
 
Đức Phật khuyên các Tỷ-kheo nên trao tặng cho nhau “quà tặng an tịnh” (santam upahàram), ngụ ý một nếp sống Phạm hạnh thanh tịnh, lợi mình lợi người, được thể hiện qua việc phòng hộ năm giác quan mắt, tai, mũi, lưỡi, thân cùng với ý căn thoát khỏi sự chi phối của tham-sân-si; thực hành ba nghiệp thân, khẩu, ý thanh tịnh và từ ái đối với các vị đồng Phạm hạnh, cả trước mặt lẫn sau lưng. Nguyên văn lời dạy của Đức Phật:
“Với những ai có các căn an tịnh, này Sàriputta, với những ai có các ý an tịnh, thời thân nghiệp cũng sẽ được an tịnh, khẩu nghiệp được an tịnh, ý nghiệp được an tịnh.Do vậy, này Sàriputta, cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ có các căn

* Trang 171 *
device

an tịnh, các ý an tịnh". Này Sàriputta, cần phải học tập như vậy. Với những ai có các căn an tịnh, này Sàriputta, với những ai có các ý an tịnh, thời thân nghiệp cũng sẽ được an tịnh, khẩu nghiệp được an tịnh, ý nghiệp được an tịnh. "Chúng ta sẽ đem tặng cho các vị đồng Phạm hạnh một quà tặng an tịnh". Như vậy, này Sàriputta, các Thầy cần phải học tập”.1
Phật khuyên người xuất gia phải tập trung tu tập phòng hộ sáu căn khiến thân, khẩu, ý trở nên trong sáng thanh tịnh, dùng nếp sống trong sáng thanh tịnh ấy để trao tặng cho các bạn đồng tu, đồng Phạm hạnh. Đó chính là quà tặng cao quý nhất mà người con Phật cần phải trân trọng dành cho nhau, tức là lấy giới đức, tâm đức, tuệ đức thanh tịnh để nghĩ tưởng đến nhau, thương mến nhau, chia sẻ cho nhau và giúp đỡ lẫn nhau. Nói cách khác, Phật khuyên người xuất gia cần phải sống và đối xử với nhau dựa trên tinh thần lục hòa, lấy giới thanh tịnh, tâm thanh tịnh, kiến thanh tịnh và cách thái hòa ái làm nền tảng trong nếp sống tu học cộng trụ. Khi người xuất gia thực thi nếp sống thanh tịnh hòa ái như vậy, vị ấy được xem là người hiểu biết sáng suốt, có tâm bố thí rộng lớn, đem cho không sợ hãi cho vô lượng chúng sinh, đem cho không hận thù cho vô lượng chúng

1 Kinh Đất, Tương Ưng Bộ.

* Trang 172 *
device

sinh, đem cho không hại cho vô lượng chúng sinh, và tự mình được chia sẻ công đức từ nếp sống cao quý ấy1. Đây gọi là “quà tặng an tịnh”, tức là thực hiện nếp sống tự lợi và lợi tha, nếp sống lục hòa cộng trụ, phát huy giới đức, tâm đức, tuệ đức trong đời sống tu tập, thực thi thân hành từ ái (mettam kàyakammam: việc làm hiền thiện, có từ tâm), khẩu hành từ ái (mettam vacìkammam: lời nói hiền thiện, có từ tâm), ý hành từ ái (mettam manokammam: ý nghĩ hiền thiện, có từ tâm) đối với các vị đông Phạm hạnh, đối với mọi người, vừa khiến cho mình được an tịnh (vắng lặng tham-sân-si) vừa giúp cho người khác được an tịnh (vắng lặng tham sân-si).
Sau đây là câu chuyện đàm đạo giữa Đức Phật và ba vị Tôn giả Anuruddha, Kimbila và Nandiya về nếp sống lục hòa cộng tru, một nếp sống Phạm hạnh cao thượng, có khả năng đưa đến an tịnh, giải thoát cho tự thân và khuyến khích nếp sống an tịnh, giải thoát cho người khác, cho tập thể mà Đức Phật mong muốn người xuất gia nỗ lực thực hiện và dành cho nhau như một món quà tặng cao quý:
“-Này các Anuruddha, các Thầy có sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không có cãi nhau, như

1 Kinh Nguồn nước công đức, Tăng Chi Bộ.

* Trang 173 *
device

nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm không?
- Bạch Thế Tôn, thật sự chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không có cãi nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm.
- Này các Anuruddha, như thế nào các Thầy sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm?
- Bạch Thế Tôn, ở đây, chúng con nghe như sau: "Thật lợi ích thay cho ta, thật khéo lợi ích thay cho ta, khi ta được sống với các vị đồng phạm hạnh như vậy". Bạch Thế Tôn, do vậy, đối với các vị đồng phạm hạnh này, con khởi lên từ thân nghiệp trước mặt và sau lưng, con khởi lên từ khẩu nghiệp, trước mặt và sau lưng, con khởi lên từ ý nghiệp, trước mặt và sau lưng. Bạch Thế Tôn, do vậy, chúng con nghĩ như sau: "Ta hãy từ bỏ tâm của ta và sống thuận theo tâm của những Tôn giả này". Bạch Thế Tôn, con từ bỏ tâm của con, và sống thuận theo tâm của những Tôn giả ấy. Bạch Thế Tôn, chúng con tuy khác thân nhưng giống như đồng một tâm.
- Lành thay, lành thay, này Anuruddha! Này các Anuruddha, các Ông có sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần không?
 

* Trang 174 *
device

- Bạch Thế Tôn, thật sự chúng con sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.
- Này các Anuruddha, như thế nào, các Ông sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần?
- Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con, ai đi làng khất thực về trước, thì người ấy sắp đặt các chỗ ngồi, soạn sẵn nước uống, nước rửa chân, soạn sẵn một bát để bỏ đồ dư. Ai đi làng khất thực về sau, thì người ấy, còn đồ ăn thừa nếu muốn thì ăn, nếu không muốn thì bỏ vào chỗ không có cỏ xanh hay đổ vào nước không có loài côn trùng và người ấy xếp dọn lại các chỗ ngồi, cất đi nước uống, nước rửa chân, cất đi cái bát để bỏ đồ dư và quét sạch nhà ăn. Ai thấy ghè nước uống, ghè nước rửa chân, hay ghè nước trong nhà cầu hết nước, trống không thì người ấy sẽ lo liệu (nước). Nếu ai làm không nổi với sức bàn tay của mình, thì người ấy dùng tay ra hiệu gọi người thứ hai: "Chúng ta hãy lo liệu (nước)". Dầu vậy, bạch Thế Tôn, chúng con không vì vây mà gây ra tiếng động. Và đến ngày thứ năm, bạch Thế Tôn, suốt cả đêm, chúng con ngồi đàm luận về đạo pháp. Như vây, bạch Thế Tôn chúng con sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.
- Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, các Ông sống không phóng

* Trang 175 *
device

dật, nhiệt tâm, tinh cần như vậy, các Ông có chứng được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh, sống thoải mái, an lạc không?
- Bạch Thế Tôn, sao có thể không được! Ở đây, bạch Thế Tôn, lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Như vậy, bạch Thế Tôn, đối với chúng con, là pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh; chúng con chứng được và sống thoải mái, an lạc, nhờ chúng con sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.
- Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia, có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc không?
- Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở đây, bạch Thế Tôn, lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con diệt tầm diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Bạch Thế Tôn, chúng con vượt qua sự an trú kia, làm cho khinh an sự an trú kia; chúng con chứng được pháp

* Trang 176 *
device

thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc.
- Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia, có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc không?
- Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được! Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba, Bạch Thế Tôn, chúng con vượt qua sự an trú kia, làm cho khinh an sự an trú kia; chúng con chứng được pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh, và sống thoải mái, an lạc.
- Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia, có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc không?
- Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được! Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con xả

* Trang 177 *
device

lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Bạch Thế Tôn, chúng con vượt qua sự an trú kia, làm cho khinh an sự an trú kia; chúng con chứng được pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái an lạc.
- Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia, có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc không?
- Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở đây lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng; chúng con nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Bạch Thế Tôn, chúng con vượt qua sự an trú kia, làm cho khinh an sự an trú kia; chúng con chứng được pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc... Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng con vượt qua mọi Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ... Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn;

* Trang 178 *
device

chúng con vượt qua mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ... Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng con vượt qua mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng con vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng định. Sau khi đã thấy nhờ trí tuệ, các lậu hoặc của chúng con được đoạn trừ. Bạch Thế Tôn, chúng con vượt qua sự an trú kia, làm cho khinh an sự an trú kia; chúng con chứng được pháp thượng nhân này, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc. Bạch Thế Tôn, chúng con không thấy một lạc trú nào khác cao thượng hơn, thù thắng hơn sự lạc trú này.
- Lành thay, lành thay, các Anuruddha! Này các Anuruddha, ngoài lạc trú này, không có một lạc trú nào khác cao thượng hơn, thù thắng hơn.1
Tóm lại, Đức Phật khuyên người xuất gia cần phải tập trung tu học đạo lý giác ngộ - giới-định-tuệ để làm lợi lạc cho mình và đem lại lợi lạc cho mọi người. Ngài nhắc nhở các Tỷ-kheo cần phải chuyên tâm tu dưỡng giới đức, tâm đức, tuệ đức để hoàn thành mục

1Kinh Kosambiya, Trung Bộ.

* Trang 179 *
device

đích tu học của mình và để khuyến khích, hỗ trợ cho người khác thực hiện mục đích tương tự. Quả thực, người xuất gia không có gì để chia sẻ với người khác, ngoài việc thực hiện một nếp sống nhiệt tâm tinh cần, nỗ lực tu dưỡng và phát huy giới đức, tâm đức, tuệ đức, giải thoát và giải thoát tri kiến đức giữa cuộc đời. Khi người xuất gia chuyên tâm thực hiện nếp sống như vậy, vị ấy được xem là đang thể hiện nếp sống lợi mình và lợi người, một nếp sống đem lại hạnh phúc cho mình và đem lại hạnh phúc cho người1, được xem như là “quà tặng an tịnh” mà người xuất gia cần quan tâm trao tặng cho nhau và trao tặng cho cuộc đời, như Đức Phật từng khuyến khích:
“Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đem lại hạnh phúc cho mình và đem lại hạnh phúc cho người. Thế nào là năm?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tự mình đầy đủ giới hạnh và khuyến khích người khác đầy đủ giới hạnh;
Tự mình đầy đủ Thiền định và khuyến khích người khác đầy đủ Thiền định;
Tự mình đầy đủ trí tuệvà khuyến khích người khác đầy đủ trí tuệ;

1 Kinh Hạnh phúc cho ai, Tăng Chi Bộ

* Trang 180 *
device

Tự mình đầy đủ giải thoátvà khuyến khích người khác đầy đủ giải thoát;
Tự mình đầy đủ giải thoát tri kiến, và khuyến khích người khác đầy đủ giải thoát tri kiến.
Ðầy đủ năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đem lại hạnh phúc cho mình và đem lại hạnh phúc cho người.1

1 Kinh Hạnh phúc cho ai, Tăng Chi Bộ

* Trang 181 *
device

 
Pháp Vị